روز جهانی نجوم 1405

15 مه

علمی

1

آسمان، آزمایشگاه بزرگ فیزیک است؛ روز جهانی نجوم بر کاشفان اسرار کیهان مبارک.

علمی
2

نجوم، علمی است که به ما یادآوری می‌کند چقدر کوچکیم و جهان چقدر بزرگ است.

علمی
3

از کویرهای ایران تا کهکشان آندرومدا، راهی است که با تلسکوپ طی می‌شود.

علمی
4

امروز به آسمان نگاه کن؛ نوری که می‌بینی شاید مسافری هزار ساله باشد.

علمی
5

علم نجوم، میراث دانشمندان بزرگ ایرانی چون خواجه نصیر و بیرونی است.

علمی
6

روز نجوم، فرصتی برای آشتی با آسمان و دوری از آلودگی نوری شهرها.

علمی
7

ستارگان، تاریخچه زنده جهان هستی هستند.

علمی
8

سیاه‌چاله‌ها و ابرنواخترها، شگفتی‌های خلقت که عقل را حیران می‌کنند.

علمی
9

نجوم آماتوری، دریچه‌ای برای ورود مردم عادی به دنیای شگفت‌انگیز علم.

علمی
10

تلسکوپ فضایی جیمز وب، چشمان ما را به اعماق زمان باز کرده است.

علمی

مذهبی

1

افلم ینظروا الی السماء...؛ آیا به آسمان نمی‌نگرند که چگونه بنا شده است؟

مذهبی
2

گردش افلاک و نظم دقیق سیارات، برهانی قاطع بر وجود ناظم حکیم است.

مذهبی
3

آسمان‌ها و زمین، آیات خداوند برای اهل تفکر هستند.

مذهبی
4

خداوند ستارگان را زینت آسمان دنیا قرار داد.

مذهبی
5

عظمت کهکشان‌ها، سجده‌گاه اندیشه در برابر قدرت لایزال الهی است.

مذهبی
6

نجوم در تمدن اسلامی، ابزاری برای شناخت اوقات شرعی و جهت قبله بوده است.

مذهبی
7

سبحان الذی سخر لنا هذا؛ پاک است خدایی که آسمان را مسخر ما کرد.

مذهبی
8

در خلقت آسمان‌ها و زمین، نشانه‌هایی برای خردمندان است.

مذهبی
9

نگاه به آسمان، عبادت است و روح را جلا می‌دهد.

مذهبی
10

هر ستاره‌ای که می‌درخشد، تسبیح‌گوی حق است.

مذهبی

کودکان

1

بچه‌ها جون، لباس فضانوردی خیالی‌تون رو بپوشید، امشب می‌خوایم ستاره بشماریم!

کودکان
2

ماه خوشگله امشب منتظره که با تلسکوپ نگاهش کنیم.

کودکان
3

می‌دونستید خورشید یه ستاره بزرگه که به ما نور و گرما میده؟

کودکان
4

روز نجوم مبارک! یه نقاشی از سیاره‌های رنگارنگ بکش.

کودکان
5

بچه‌ها، راه شیری مثل یه رودخونه پر از ستاره توی آسمونه.

کودکان
6

دوست داری اسم صورت‌های فلکی رو یاد بگیری؟ دب اکبر و دب اصغر.

کودکان
7

شهاب‌سنگ‌ها، سنگ‌های سرگردون فضایی هستن که آتیش بازی می‌کنن.

کودکان
8

امروز می‌تونی یه فضانورد کوچولو باشی و درباره مریخ بخونی.

کودکان
9

آسمون شب مثل یه کتاب قصه‌ی بزرگه که با نور نوشته شده.

کودکان
10

بیایید قول بدیم چراغ‌های اضافی رو خاموش کنیم تا ستاره‌ها معلوم بشن.

کودکان

رصدی

1

امشب تلسکوپ‌ها را به سمت ماه و زحل نشانه می‌رویم.

رصدی
2

لذت رصد آسمان شب در کویر، تجربه‌ای که هرگز فراموش نمی‌شود.

رصدی
3

روز جهانی نجوم، جشنی برای منجمان آماتور و گروه‌های رصدی.

رصدی
4

آلودگی نوری را کم کنیم تا آسمان شهر دوباره ستاره‌باران شود.

رصدی
5

ماه گرفتگی و خورشید گرفتگی، نمایش‌های باشکوه طبیعت در آسمان.

رصدی
6

ستاره قطبی، راهنمای همیشگی مسافران شب.

رصدی
7

امشب به نزدیک‌ترین رصدخانه یا آسمان‌نما سر بزنید.

رصدی
8

شکارچیان کسوف و خسوف، روزتان مبارک.

رصدی
9

رصد هلال ماه، پیوند زیبای نجوم و احکام شرعی.

رصدی
10

چشمانتان را به ضیافت نورهای آسمانی دعوت کنید.

رصدی

تاریخی

1

رصدخانه مراغه، یادگار نبوغ خواجه نصیرالدین طوسی و اوج شکوفایی نجوم ایران.

تاریخی
2

زیج‌های تاریخی، اسناد دقت محاسبات ریاضی‌دانان ایرانی است.

تاریخی
3

خیام نیشابوری، کسی که دقیق‌ترین تقویم خورشیدی جهان را تدوین کرد.

تاریخی
4

ابوریحان بیرونی، دانشمندی که قرن‌ها پیش شعاع زمین را محاسبه کرد.

تاریخی
5

ایران باستان و تمدن اسلامی، سهم بزرگی در پیشرفت علم ستاره‌شناسی دارند.

تاریخی
6

اسطرلاب، کامپیوتر آنالوگ قدیم برای رصد ستارگان.

تاریخی
7

نام‌های فارسی و عربی بسیاری از ستاره‌ها، گواه پیشتازی ما در این علم است.

تاریخی
8

احیای نجوم در ایران، بازگشت به دوران طلایی تمدن ماست.

تاریخی
9

روز نجوم، روز گرامیداشت مفاخر علمی این سرزمین.

تاریخی
10

تاریخ علم بدون نام منجمان ایرانی ناقص است.

تاریخی

روز جهانی نجوم؛ آوردن تلسکوپ‌ها به میان مردم

روز جهانی نجوم (که معمولاً در اواسط بهار یا پاییز برگزار می‌شود) روزی است که در آن منجمان آماتور و حرفه‌ای تلاش می‌کنند زیبایی‌های آسمان را با عموم مردم شریک شوند. شعار این روز «آوردن نجوم به میان مردم» است. در این روز، تلسکوپ‌ها در پارک‌ها، مدارس و مراکز خرید برپا می‌شوند تا مردم بتوانند ماه، سیارات و ستارگان را از نزدیک ببینند و با شگفتی‌های کیهان آشنا شوند.

میراث درخشان نجوم در ایران و اسلام

ایران یکی از مهدهای علم نجوم در جهان است. در دوران طلایی تمدن اسلامی، دانشمندانی همچون خواجه نصیرالدین طوسی (بنیانگذار رصدخانه مراغه)، ابوریحان بیرونی و عمر خیام، دستاوردهای بی‌نظیری در محاسبات نجومی و تقویم‌نویسی داشتند. بسیاری از ستارگان آسمان هنوز نام‌های عربی و فارسی دارند که نشان‌دهنده تأثیر عمیق این دانشمندان بر علم ستاره‌شناسی مدرن است.

نجوم و خداشناسی

قرآن کریم بارها انسان را به نگریستن در آسمان‌ها و تفکر در نظم کائنات دعوت کرده است. علم نجوم با آشکار کردن عظمت، پیچیدگی و نظم دقیق جهان هستی، انسان را به تواضع وامی‌دارد و ایمان به خالقی حکیم و قادر را در دل تقویت می‌کند. وقتی به میلیاردها کهکشان و فواصل نجومی فکر می‌کنیم، درمی‌یابیم که قدرت خداوند لایتناهی است.

آلودگی نوری؛ دشمن آسمان شب

یکی از چالش‌های بزرگ امروز برای دیدن ستارگان، «آلودگی نوری» است. نورهای مصنوعی زیاد و غیراستاندارد شهرها، باعث روشن شدن زمینه آسمان و محو شدن ستارگان می‌شود. روز نجوم فرصتی است تا درباره اهمیت تاریکی طبیعی شب، صرفه‌جویی در انرژی و استفاده از چراغ‌های سرپوش‌دار صحبت کنیم تا حق دیدن آسمان پرستاره را از نسل‌های آینده نگیریم.

شگفتی‌های رصد آماتوری

برای لذت بردن از نجوم نیازی به تلسکوپ‌های گران‌قیمت نیست. شناخت صورت‌های فلکی، پیدا کردن ستاره قطبی، و رصد بارش‌های شهابی با چشم غیرمسلح هم لذت‌بخش است. نجوم آماتوری یکی از علمی‌ترین و سالم‌ترین تفریحات است که صبر، دقت و عشق به طبیعت را در انسان پرورش می‌دهد.

سوالات متداول

روز جهانی نجوم چه تاریخی است؟
تاریخ این روز متغیر است و بر اساس فاز ماه تعیین می‌شود (معمولاً شنبه‌ای در اواسط آوریل تا مه)، اما ۱۵ مه اغلب به عنوان تاریخ ثابت در تقویم‌ها ذکر می‌شود.
پدر نجوم ایران کیست؟
از بزرگانی مثل ابوریحان بیرونی و خواجه نصیرالدین طوسی به عنوان ستون‌های نجوم ایران یاد می‌شود.
رصدخانه مراغه کجاست؟
در شهر مراغه در استان آذربایجان شرقی که توسط خواجه نصیرالدین طوسی در قرن هفتم هجری ساخته شد.
سال نوری چیست؟
مسافتی که نور در مدت یک سال طی می‌کند (حدود ۹.۵ تریلیون کیلومتر)؛ واحدی برای سنجش فواصل نجومی.
آیا با چشم غیرمسلح می‌توان کهکشان دید؟
بله، کهکشان آندرومدا در آسمان تاریک و بدون آلودگی نوری به صورت لکه‌ای محو با چشم دیده می‌شود.
صورت فلکی چیست؟
شکل‌های خیالی که گذشتگان با وصل کردن ستاره‌ها به هم در آسمان تصور می‌کردند (مثل دب اکبر یا شکارچی).
تلسکوپ جیمز وب چه کاری می‌کند؟
قوی‌ترین تلسکوپ فضایی حال حاضر است که با رصد نور مادون قرمز، به اعماق کیهان و زمان‌های اولیه عالم نگاه می‌کند.
آلودگی نوری چیست؟
روشنایی بیش از حد و نامناسب شهرها که باعث روشن شدن آسمان شب و دیده نشدن ستارگان می‌شود.
سیاه‌چاله چیست؟
ناحیه‌ای در فضا با جاذبه‌ای چنان قوی که حتی نور هم نمی‌تواند از آن فرار کند.
استهلال ماه یعنی چه؟
تلاش برای دیدن هلال ماه نو در غروب روز آخر ماه قمری برای تعیین آغاز ماه جدید (مهم برای ماه رمضان و شوال).
WordAbyss - متن و پیام روز جهانی نجوم - ۱۵ مه 1405