در دین مبین اسلام، عیادت از بیمار یکی از والاترین اعمال اخلاقی و اجتماعی است. روایات متعددی این عمل را هم ردیف زیارت خداوند دانسته اند و برای آن پاداش های دنیوی و اخروی فراوانی ذکر کرده اند. این سنت حسنه باعث تقویت پیوندهای اجتماعی، رفع کدورت ها و ایجاد روحیه امید در جامعه میشود.
از نگاه علم روانشناسی و آموزه های دینی، حضور دوستان و خویشاوندان بر بالین بیمار، احساس تنهایی و افسردگی ناشی از بیماری را کاهش میدهد. القای امید و روحیه دادن که در روایات به آن سفارش شده (تنفیس)، سیستم ایمنی بدن را تقویت کرده و روند بهبودی را سرعت میبخشد.
اسلام جامعه مومنین را مانند یک پیکر واحد میداند. وقتی عضوی از این پیکر بیمار میشود، دیگر اعضا وظیفه دارند با او همدردی کنند. عیادت از بیمار حقی است که بر گردن برادر دینی است و ترک آن بدون عذر موجه، نوعی کوتاهی در حق الناس و حق الله محسوب میشود.
اسلام دینی منطقی است و برای هر عملی آدابی دارد. در عیادت بیمار، تاکید بر «کوتاه بودن» (تخفیف) است تا بیمار اذیت نشود. همچنین زمان شناسی و رعایت حال بیمار و همراهانش بسیار مهم است. هدف آرامش بیمار است، نه برگزاری مجلس مهمانی در بیمارستان یا منزل.
یکی از ابعاد مهم عیادت، بعد معنوی آن است. دعا برای بیمار و درخواست دعا از بیمار (که دعایش مستجاب است)، فضایی روحانی ایجاد میکند. خواندن سوره حمد و دعاهای ماثور، نه تنها اثر وضعی بر بهبودی دارد، بلکه آرامش روحی عمیقی به بیمار و عیادت کننده میبخشد.
