معاویه سیاستمداری مکار بود که برای حذف مخالفانش از روشهای پنهان استفاده میکرد. او برای شهادت امام حسن (ع)، نیاز به کسی داشت که به درون خانه امام دسترسی داشته باشد و از سویی، طمع دنیا و ضعف ایمان داشته باشد. جعده دختر اشعث بن قیس بود؛ اشعث همان منافقی بود که در جنگ صفین حکمیت را به امام علی (ع) تحمیل کرد. این ریشه خانوادگی در نفاق و دشمنی با اهل بیت، جعده را به بهترین گزینه برای اجرای نقشه شوم معاویه تبدیل کرد.
تاریخنویسان نوشتهاند که معاویه زهری کشنده و بینظیر از پادشاه روم گرفت و به همراه صد هزار درهم برای جعده فرستاد. شرط معاویه این بود که اگر امام را بکشی، تو را به ازدواج پسرم یزید درمیآورم. جعده در یک روز گرم که امام حسن (ع) روزه بودند، این زهر را در شیر یا آب خنک ریخت و هنگام افطار به ایشان داد. این زهر چنان قوی بود که در دم جگر مبارک امام را متلاشی کرد و قطعات آن از دهان مبارک خارج شد.
پس از شهادت امام، جعده نزد معاویه رفت تا پاداش خود را کامل بگیرد. معاویه پول را به او داد اما گفت: «من پسرم یزید را دوست دارم و زنی که به حسن بن علی (ع) رحم نکرد، به یزید هم رحم نخواهد کرد». جعده نه تنها به همسری یزید نرسید، بلکه با خواری از دربار رانده شد. او بعدها با مردی دیگر ازدواج کرد اما فرزندانش به نام «بنی مسممه الازواج» (فرزندان زنی که شوهرانش را مسموم میکند) در عرب تحقیر میشدند و عاقبت با جنون و فلاکت مرد.
تفاوت در همسران این دو امام بزرگوار، یکی از نکات عبرتآموز تاریخ است. در حالی که رباب همسر امام حسین (ع) تا آخرین لحظه وفادار ماند و در کربلا و اسارت همراه ایشان بود، جعده همسر امام حسن (ع) قاتل ایشان شد. این نشان میدهد که انتساب به خاندان نبوت به تنهایی ضامن سعادت نیست و اختیار و انتخاب انسان نقش تعیینکننده دارد. همچنین مظلومیت امام مجتبی (ع) را نشان میدهد که در خانه خود نیز امنیتی نداشتند.
شهادت امام حسن (ع) آخرین مانع را از سر راه معاویه برداشت تا بتواند خلافت را به سلطنت موروثی تبدیل کند و زمینه را برای ولایتعهدی یزید فراهم نماید. امام حسن (ع) با صلح خود چهره نفاق معاویه را افشا کرده بود و با شهادتش، مظلومیت خط علوی را تثبیت کرد. اگر صلح و سپس شهادت ایشان نبود، بهانهای برای نابودی کامل شیعه به دست معاویه فراهم میشد، اما امام با تدبیر خود دین را حفظ کرد.
