آیین خطبهخوانی (خطبه خوانی) یکی از مراسمات آیینی و تاریخی حرم مطهر رضوی است که قدمتی چند صد ساله دارد. این مراسم به طور خاص و رسمی تنها در دو شب از سال برگزار میشود: شب عاشورای حسینی و شب شهادت امام رضا (ع). ماهیت این مراسم، گردهمایی خادمان، کفشداران، دربانان و فراشان حرم مطهر برای عرض تسلیت به ساحت مقدس ولیعصر (عج) و سوگواری در محضر امام رضا (ع) است.
مکان سنتی این مراسم صحن انقلاب اسلامی (صحن سقاخانه) است. خادمان با آرایشی منظم و در حالی که شمعهای روشن در لالههای شیشهای (لاله عباسی) در دست دارند، دور تا دور صحن میایستند. فضای صحن با نور کم و حالتی روحانی آماده میشود. سپس خطیب مراسم شروع به قرائت خطبهای بلیغ میکند که محتوای آن حمد خدا، و صلوات و سلام بر پیامبر و ائمه اطهار (ع) است.
در این مراسم، شمع نماد روشنیبخشی در ظلمات غم و همچنین نماد سوختن و فدا شدن در راه ولایت است. لالههای عباسی که خادمان در دست میگیرند، یادآور سنتهای قدیمی روشنایی در حرمهاست و جلوهای بصری بسیار زیبایی ایجاد میکند که تداعیکننده شام غریبان است.
این مراسم عالیترین مراسم رسمی حرم است که در آن تولیت آستان قدس رضوی، استاندار خراسان، علما و مقامات عالیرتبه حضور مییابند. حضور این افراد نه به عنوان مقام دولتی، بلکه به عنوان خادمان و عزاداران امام هشتم صورت میگیرد و همه در کنار سایر خادمان میایستند.
با توجه به محدودیت فضا در صحن انقلاب، این مراسم هر ساله به صورت زنده از شبکههای تلویزیونی سراسری و استانی پخش میشود تا میلیونها عاشق دلباخته بتوانند از راه دور در این فضای ملکوتی قرار بگیرند و در غم شهادت امامشان شریک شوند.
