عید قربان، جشن رهایی از اسارت نفس و شکوفایی ایمان است؛ بیایید اسماعیل وجودمان را در پیشگاه حق قربانی کنیم.
عرفانی
2
تیغ بر گلوی نفس نهادن، هنری است که تنها از ابراهیمیان برمیآید. عید سرسپردگی مبارک.
عرفانی
3
امروز روزی است که باید گوسفند نفس را ذبح کرد تا حقیقت بندگی در رگهایمان جاری شود.
عرفانی
4
خوشا آن سری که در پای جانان قربانی شود و خوشا آن جانی که از قفس نفس رها گردد.
عرفانی
5
عید قربان یعنی گذشتن از همه چیز برای او؛ یعنی بریدن از خاک و پیوستن به افلاک.
عرفانی
6
در منای دل، باید رمی جمرات کرد و شیطان درون را سنگسار نمود تا لایق دیدار دوست شد.
عرفانی
7
قربانی واقعی، ریختن خون نیست؛ بلکه ریختن آبروی نفس اماره در محضر ربوبیت است.
عرفانی
8
خدایا! در این عید عزیز، توفیقمان ده تا هوای نفس را قربانی هوای تو کنیم.
عرفانی
9
هر که از خود گذشت، به خدا رسید. عید قربان، نقطه آغاز این سفر آسمانی است.
عرفانی
10
سربریدن حیوان نمادی است تا یادمان نرود که باید حیوان صفتهای درونی را سر ببریم.
عرفانی
ادبی
1
عید قربان، فصل قربت است و پایان غربت؛ روزی که انسان به اصل خویش باز میگردد.
ادبی
2
بگذر از فرزند، مال و جان؛ که ابراهیموار زیستن، شرط رسیدن به کعبه مقصود است.
ادبی
3
امروز، روز امتحان است؛ امتحان گذشتن از دلبستگیهای پوچ دنیوی.
ادبی
4
صدای تکبیر حاجیان میآید، و من در سکوت دل، به قربانی کردن آرزوهای طولانی مشغولم.
ادبی
5
چه زیباست که چاقوی یقین، رگهای تردید و وسوسه را میبرد.
ادبی
6
عید اضحی، عید پاک شدن از غبار خودبینی و غرور است.
ادبی
7
در قربانگاه عشق، تنها کسانی پذیرفته میشوند که با دست پر از خالیِ «من» آمده باشند.
ادبی
8
این عید، بهانه ای است تا بتهای درون را بشکنیم، پیش از آنکه بتها ما را بشکنند.
ادبی
9
قربانی کن آنچه تو را از او باز میدارد، حتی اگر عزیزترینِ عزیزانت باشد.
ادبی
10
شیرینی عید آنجاست که تلخی مبارزه با نفس را چشیده باشی.
ادبی
کوتاه و تاثیرگذار
1
اسماعیلت چیست؟ آبرویت؟ مالت؟ مقامت؟ امروز وقت قربانی کردن است.
کوتاه و تاثیرگذار
2
عید قربان، عید نزدیک شدن دلها به خداست.
کوتاه و تاثیرگذار
3
نفس خود را قربانی کن تا پادشاه وجودت شوی.
کوتاه و تاثیرگذار
4
خداوندا، قربانی ما را که شکستن غرورمان است، بپذیر.
کوتاه و تاثیرگذار
5
بزرگترین قربانی، گذشتن از خود برای خداست.
کوتاه و تاثیرگذار
6
عید بندگی و پرواز از دام نفس مبارک باد.
کوتاه و تاثیرگذار
7
ذبح نفس، سختتر از ذبح گوسفند است؛ مرد میدان باش.
کوتاه و تاثیرگذار
8
امروز روز پیروزی عقل بر هوای نفس است.
کوتاه و تاثیرگذار
9
با تیغ تقوا، سرِ نفس اماره را جدا کن.
کوتاه و تاثیرگذار
10
عید قربان، تمرین بندگی خالصانه است.
کوتاه و تاثیرگذار
دعاگونه
1
بارالها! یاریام کن تا در این روز، تمام منیتهایم را پیش پایت سر ببرم.
دعاگونه
2
خدایا! چنان کن که قربانی ما، پسندیده درگاهت و موجب رضایت ولیات باشد.
دعاگونه
3
پروردگارا! ما را از بندگان مخلص خود قرار ده که از همه چیز جز تو بریدهاند.
دعاگونه
4
الهی! آتش عشق خود را بر جانمان بینداز تا هوسهایمان را بسوزاند.
دعاگونه
5
یا رب! عیدمان را با پاک شدن گناهانمان تکمیل فرما.
دعاگونه
6
خدایا! همانگونه که ابراهیم را سربلند کردی، ما را در آزمونهای زندگی یاری کن.
دعاگونه
7
معبودا! دلی ده که جز تو نخواهد و جانی که جز برای تو نرود.
دعاگونه
8
خداوندا! شیرینی گذشت و ایثار را به کام جانمان بچشان.
دعاگونه
9
الهی! ما را در جهاد اکبر که همانا مبارزه با نفس است، پیروز گردان.
دعاگونه
10
پروردگارا! عیدی ما را ظهور مولایمان و نابودی ظلمت درون و برون قرار ده.
دعاگونه
شعرگونه
1
عید است و باید جان فدا کرد / در پای جانان جان فدا کرد
شعرگونه
2
نفس را در منای عشق سر ببر / تا شوی لایق دیدار آن قمر
شعرگونه
3
چاقوی تیز بر گلوی هوس بنه / تا که روید ز جانت گل نسترن
شعرگونه
4
قربانی و خون بهانه است ای دوست / مقصود خدا کشتن دیو توست
شعرگونه
5
ابراهیم وار بگذر از اسماعیل خویش / تا نگردد دلت ز دوری او ریش
شعرگونه
6
گر تو خواهی که شوی محرم اسرار / بگذر از خویش و مشو بنده اغیار
شعرگونه
7
عید قربان آمد و موسم شیدایی / بگذر از خود تا که یابی تو رهایی
شعرگونه
8
سر نفس را ببر در پیش پای دوست / که این رسم وفاداران نیکو خوست
شعرگونه
9
خون قربانی بریز و پاک شو / همچو مردان خدا بی باک شو
شعرگونه
10
این عید سعید بر تو بادا مبارک / ای که کشتی نفس را با بیم و باک
شعرگونه
جهاد اکبر و رابطه آن با عید قربان
در معارف اسلامی، مبارزه با نفس اماره به عنوان «جهاد اکبر» شناخته میشود. عید قربان نماد بیرونی این مبارزه درونی است. همانطور که حاجی در منا گوسفندی را ذبح میکند، مؤمن واقعی باید هواهای نفسانی، خودخواهی و رذایل اخلاقی را در درون خود سر ببرد. این تقارن معنادار به ما یادآوری میکند که حقیقت بندگی، تسلیم محض در برابر اراده خداوند و پا گذاشتن بر روی خواستههای نفسانی است.
درسهایی از تسلیم حضرت ابراهیم (ع)
داستان حضرت ابراهیم (ع) و اسماعیل (ع) اوج مبارزه با دلبستگیهاست. ابراهیم (ع) مأمور شد عزیزترین داراییاش یعنی فرزندش را قربانی کند. این فرمان برای سنجش میزان تعلقات دنیوی او بود. درس بزرگ این واقعه برای ما این است که هر چیزی که مانع رسیدن ما به خدا شود، حکم «اسماعیل» را دارد و باید آماده قربانی کردن آن باشیم، چه مال باشد، چه مقام و چه عواطف نابهجا.
مفهوم باطنی ذبح در عرفان اسلامی
عرفای اسلامی عید قربان را عید فدا کردن «جان حیوانی» برای زنده شدن «جان انسانی» میدانند. تا زمانی که صفات حیوانی مثل خشم، شهوت و حرص بر انسان مسلط است، روح الهی فرصت پرواز ندارد. عمل ذبح نمادی است از قطع کردن رگهای حیات این رذایل. عارفان معتقدند خونی که ریخته میشود باید خونِ منیت و خودپرستی باشد تا انسان به مقام قرب الهی نائل گردد.
پیروزی عقل بر هوای نفس
عید اضحی جشن پیروزی عقل ایمانی بر هوای نفس شیطانی است. وسوسههای شیطان همیشه انسان را به حفظ منافع شخصی و لذتهای زودگذر دعوت میکند، اما عقل سلیم فرمان به اطاعت از خدا میدهد. قربانی کردن، تجلی عینی این پیروزی است. کسی که بتواند از مال خود بگذرد و آن را انفاق کند، در واقع بر حرص و بخل خود غلبه کرده و عقل خود را بر نفس خود حاکم نموده است.
نفس اماره و موانع استجابت دعا
یکی از موانع اصلی استجابت دعا و رسیدن به کمال، حجابهایی است که نفس اماره ایجاد میکند. عید قربان فرصتی طلایی برای دریدن این حجابهاست. با قربانی کردن نفس، زنگار گناه از دل پاک میشود و راه آسمان باز میگردد. متون دینی تأکید دارند که خداوند به گوشت و خون قربانی نیاز ندارد، بلکه تقوای حاصل از این عمل و پاگیزه شدن دلهاست که به سوی او بالا میرود.
سوالات متداول
اسماعیل درون چیست؟
اسماعیل درون نماد هر دلبستگی دنیوی (مال، مقام، فرزند) است که مانع اطاعت محض از خداوند میشود.
چرا مبارزه با نفس جهاد اکبر است؟
چون دشمن درونی (نفس) خطرناکتر و فریبکارتر از دشمن بیرونی است و شکست دادن آن سختتر است.
ارتباط قربانی گوسفند با نفس چیست؟
ذبح گوسفند نماد ظاهری ذبح خوی حیوانی و رذایل اخلاقی در باطن انسان است.
چگونه در عید قربان نفس را قربانی کنیم؟
با توبه، گذشتن از گناهان مورد علاقه، انفاق مال و بخشش دیگران میتوان نفس را قربانی کرد.
پیام اصلی داستان ابراهیم و اسماعیل چیست؟
تسلیم محض در برابر خدا و آمادگی برای فدا کردن عزیزترینها در راه حق.
آیا فقط حاجیان باید نفس را قربانی کنند؟
خیر، ذبح نفس وظیفه همیشگی همه مؤمنان است و عید قربان زمان یادآوری ویژه این وظیفه است.
نشانه قبولی قربانی نفس چیست؟
آرامش قلبی، کاهش میل به گناه و افزایش رغبت به عبادت نشانههای غلبه بر نفس است.
منظور از نیل به تقوا در آیه قربانی چیست؟
یعنی هدف فیزیکی کشتن حیوان نیست، بلکه هدف روحیه تقوا و ایثاری است که در دل فرد ایجاد میشود.
بهترین عمل معنوی در شب عید قربان چیست؟
استغفار، مناجات و تفکر در مورد وابستگیهای دنیوی و تصمیم برای قطع آنها.
نقش شیطان در عید قربان چیست؟
شیطان سعی در منصرف کردن انسان از ایثار دارد، همانطور که سعی کرد ابراهیم را فریب دهد، و ما باید او را رجم کنیم.