ناگهان بادی سیاه وزید و جبرئیل میان زمین و آسمان فریاد برآورد: تهدمت والله ارکان الهدی...
فریاد آسمانی
2
سوگند به خدا که پایههای هدایت فرو ریخت، ریسمان محکم الهی گسست.
فریاد آسمانی
3
این صدای کیست که خواب کوفه را آشفته کرده است؟ میگوید علی (ع) را کشتند، پسر عموی مصطفی را کشتند.
فریاد آسمانی
4
آسمان خون گریست و زمین لرزید، زیرا لنگر زمین و زمان در خون غلتید.
فریاد آسمانی
5
ارکان هدایت چه بود جز شانههای علی؟ که بار یتیمان و مسکینان را میکشید.
فریاد آسمانی
سوگ محراب
1
محراب کوفه! چه دیدی که چنین به خود لرزیدی؟ پیشانی عدل بر خاک تو ساییده شد و خون خدا بر تو ریخت.
سوگ محراب
2
دیگر کسی نیست که نیمه شبها با چاه درد دل کند، علی رفت و چاه تا ابد تنها ماند.
سوگ محراب
3
فرق خورشید شکافت و تاریکی مطلق بر سر کوفیان سایه افکند.
سوگ محراب
4
ای صبح! چگونه طلوع کردی وقتی آفتاب حقیقت در محراب غروب کرد؟
سوگ محراب
5
خون علی (ع) مرز میان نفاق و ایمان را برای همیشه ترسیم کرد.
سوگ محراب
یتیمی جهان
1
کاسههای شیر یتیمان روی زمین ریخت، بابا رفت. دیگر کسی نیست که درِ خانهها را بزند.
یتیمی جهان
2
کوفه شهر بیوفایی، بالاخره زهر خودت را ریختی. پدر خاک را از ما گرفتی.
یتیمی جهان
3
امشب نخلستانهای کوفه صدای مناجات کسی را نمیشنوند، سکوت مرگباری حاکم است.
یتیمی جهان
4
یتیمان کوفه دوباره یتیم شدند؛ این بار یتیمی ابدی.
یتیمی جهان
5
دیوار کعبه ترک خورد وقتی آمدی، و فرق سرت ترک خورد وقتی رفتی؛ آغاز و پایانت با خدا بود.
یتیمی جهان
توصیف غم
1
امشب فرشتگان بالهای خود را فرش راهت کردهاند تا به معراج بروی.
توصیف غم
2
چه ضربهای بود که نه فقط سر علی، بلکه قلب فاطمه (س) و رسول الله (ص) را شکافت.
توصیف غم
3
ای ماه! شرم نکردی که بر شبِ ضربت خوردن علی تابیدی؟
توصیف غم
4
رستگاری تو، آغاز بیچارگی ماست یا علی. تو راحت شدی اما دنیا بدون تو جهنم شد.
توصیف غم
5
عدالت پس از تو یتیم شد و تا ظهور فرزندت مهدی (عج) خونجگر ماند.
توصیف غم
تهدمت والله ارکان الهدی؛ پژواک غم در کائنات
عبارت «تَهَدّمَت وَ اللهِ اَرکانُ الهُدی» (به خدا سوگند ستونهای هدایت فرو ریخت)، ندایی بود که طبق روایات، جبرئیل امین در لحظه ضربت خوردن امیرالمؤمنین (ع) در آسمان سر داد. این جمله یک خبر ساده نبود، بلکه اعلام یک فاجعه کیهانی بود. ارکان هدایت، یعنی تمام آنچه که بشر برای رسیدن به کمال نیاز داشت، در وجود علی (ع) خلاصه میشد. با شکافته شدن فرق ایشان، گویی ستون خیمه دین و عدالت فرو ریخت و جهان در فقدان رهبری معصوم و کامل، یتیم شد.
سوگواری زمین و زمان
متون ادبی که حول این واقعه نگاشته شدهاند، تلاش میکنند تا عمق فاجعه را به تصویر بکشند. وقتی جبرئیل فریاد میزند «قُتِلَ عَلیُّ المُرتَضی»، یعنی کشته شد آنکس که پسندیده خدا بود. این ندا نشان میدهد که شهادت علی (ع) فقط حذف فیزیکی یک حاکم نبود، بلکه ترور حقیقت، معرفت و صراط مستقیم بود. ادبیات شیعی در این روز، با استفاده از استعارههایی مثل «یتیمی عدالت» و «خونگریه محراب»، سعی در بیان احساسات جریحهدار شده محبان اهل بیت دارد.
علی (ع)؛ حقیقتی فراتر از زمان
این متنهای ادبی یادآور میشوند که علی (ع) تنها متعلق به کوفه و قرن اول هجری نبود. او «ارکان الهدی» بود برای تمام اعصار. ضربت ابن ملجم، تلاشی برای خاموش کردن نوری بود که خدا اراده کرده بود روشن بماند. اگرچه جسم علی (ع) در خاک نجف آرام گرفت، اما روح عدالتخواه و آموزههای او همچنان زنده است و فریاد جبرئیل هنوز در گوش تاریخ میپیچد تا انسانها را به تفکر وادارد که چه گوهری را از دست دادند.
سوالات متداول
معنی دقیق تهدمت والله ارکان الهدی چیست؟
به خدا سوگند که ستونها و پایههای هدایت ویران شد.
این جمله را چه کسی و کی گفت؟
جبرئیل امین، فرشته وحی، در لحظه ضربت خوردن امام علی (ع) میان زمین و آسمان فریاد زد.