عبارت «مَنْ کُنْتُ مَوْلَاهُ فَهَذَا عَلِیٌّ مَوْلَاهُ» معروفترین بخش از خطبه غدیر است که پیامبر اکرم (ص) در ۱۸ ذیالحجه سال دهم هجری بیان فرمودند. کلمه «مولا» در اینجا به معنای «سرپرست»، «اولى به تصرف» و «رهبر» است. پیامبر با این جمله، همان ولایت و اختیاری که خود بر مومنین داشتند را برای حضرت علی (ع) اثبات کردند. این جمله صراحتاً بر جانشینی بلافصل امیرالمومنین (ع) دلالت دارد.
حدیث غدیر و جمله «من کنت مولاه» از متواترترین احادیث اسلامی است که در کتب معتبر شیعه و سنی با سندهای بسیار نقل شده است. بیش از ۱۱۰ نفر از صحابه پیامبر این حدیث را روایت کردهاند. این تواتر نشاندهنده اهمیت فوقالعاده این واقعه در تاریخ اسلام است و راه را بر هرگونه انکار یا تردید در اصل ماجرا میبندد.
برخی تلاش کردهاند کلمه «مولا» را تنها به معنای «دوست» و «ناصر» تفسیر کنند تا بار سیاسی و حکومتی آن را کم کنند. اما قراین موجود در خطبه (مانند گرفتن اقرار از مردم درباره اولویت پیامبر بر جان آنها) و شرایط زمانی و مکانی (توقف کاروانها در گرمای شدید)، نشان میدهد که مسئله فراتر از یک دوستی ساده بوده و بحث سرپرستی و رهبری امت مطرح بوده است.
شاعران پارسیگوی در طول قرنها، با الهام از این حدیث شریف، آثار ماندگاری خلق کردهاند. از فردوسی و کسایی مروزی تا حافظ و شهریار، همه به نوعی ارادت خود را به مولا علی (ع) و واقعه غدیر نشان دادهاند. استفاده از این عبارت عربی در میان اشعار فارسی (تلمیع)، نشاندهنده نفوذ عمیق فرهنگ غدیر در دل و جان ایرانیان است.
پیام «من کنت مولاه» محدود به سال دهم هجری نیست؛ بلکه پیامی برای تمام نسلهاست. این جمله معیار تشخیص حق از باطل در دوران فتنه است. پذیرش ولایت علی (ع) به معنای پذیرش عدالت، علم و تقوا به عنوان شاخصهای رهبری است. زنده نگه داشتن این شعار در اعیاد غدیر، تجدید بیعت با آرمانهای الهی و تداوم خط رسالت در قالب امامت است.
