در روز دوازدهم محرم (و به قولی سیزدهم)، قبیله بنیاسد که در نزدیکی کربلا ساکن بودند، برای دفن اجساد آمدند. اما پیکرها بیسر بود و قابل شناسایی نبود.
تاریخی
2
ناگهان سواری از دور نمایان شد. او امام سجاد (ع) بود که به اعجاز الهی برای خاکسپاری پدر آمده بود. چرا که امام معصوم را جز امام معصوم دفن نمیکند.
تاریخی
3
امام سجاد (ع) با چشمانی اشکبار، یک به یک شهدا را شناسایی کرد. نام هر شهید را میبرد و بنیاسد او را دفن میکردند. کربلا آرام گرفت.
تاریخی
4
وقتی به بدن مطهر امام حسین (ع) رسیدند، امام سجاد (ع) به تنهایی وارد قبر شد. لبهایش را بر رگهای بریده گذاشت و با جملاتی جانسوز پدر را به خاک سپرد.
تاریخی
5
بنیاسد پرسیدند: این بدن کوچک روی سینه امام چیست؟ فرمود: این علیاصغر است. پدر میخواهد پسرش همدمش باشد. و آنها را در یک قبر نهادند.
تاریخی
روایی
1
بوریایی آوردند... چون بدن پاره پاره بود و در یک پارچه جا نمیشد. امام حسین (ع) حتی کفن هم نداشت، بوریا کفنش شد.
روایی
2
قبیله بنیاسد زنانشان پیشقدم شدند. گفتند اگر مردانمان میترسند، ما اجساد پسر پیامبر را دفن میکنیم. آنگاه مردان به غیرت آمدند.
روایی
3
قبر حبیب بن مظاهر را در ورودی حرم قرار دادند، چرا که او بزرگ اصحاب بود و امام خواست تا حبیب، پردهدار حریمش باشد.
روایی
4
بدن عباس (ع) در کنار علقمه ماند. امام سجاد (ع) فرمود: برای عمویم جایگاهی است که همه شهدا به آن غبطه میخورند. او پاسبان شریعه ماند.
روایی
5
خاک کربلا گواهی میدهد که این بدنهای مطهر، بدون غسل و کفن، اما با اشک فرشتگان و گلاب خونشان دفن شدند.
روایی
دلنوشته
1
خدایا، چه تدفین غریبانهای. نه تشییع کنندهای، نه گلی، نه گلابی. فقط چند مرد بیابانی و یک امامِ دلشکسته.
دلنوشته
2
بوریا... واژهای که آتش به جان شیعه میزند. وقتی بدن سالار شهیدان را جمع میکردند، عالم میلرزید.
دلنوشته
3
بنیاسد، خوش به حالتان. دستان شما بدنهایی را لمس کرد که ملائکه آرزوی طوافشان را دارند. شما اولین خادمان حرم بودید.
دلنوشته
4
امام سجاد (ع) روی قبر نوشت: هذا قبر الحسین بن علی الذی قتلوه عطشانا. تا ابد همه بدانند حسین را تشنه کشتند.
دلنوشته
5
دفن شهدا پایان ماجرا نبود، آغاز زیارت بود. از آن روز، کربلا قطعهای از بهشت شد که دلها را به خود میخواند.
دلنوشته
کوتاه
1
بنیاسد آمدند، با بوریایی کهنه.
کوتاه
2
امام سجاد (ع) آمد تا پدر را به خاک بسپارد.
کوتاه
3
سومین روز شهادت، روز دفن خورشید.
کوتاه
4
بدنهای بیسر، آرام گرفتند.
کوتاه
5
هذا قبر الحسین الغریب...
کوتاه
تحلیلی
1
حضور امام سجاد (ع) در تدفین، پاسخی است به شبهات. امامت تداوم دارد و حجت خدا حتی در اسارت، وظایف الهی خود را انجام میدهد.
تحلیلی
2
دفن شهدا توسط یک قبیله عربی، نشان داد که ترس از یزید نتوانست تمام وجدانها را بکشد. هنوز غیرت زنده بود.
تحلیلی
3
شیوه دفن (شهدای بنیهاشم در پایین پا، حبیب در ورودی) مهندسیِ معنویِ حرم بود که تا امروز پابرجاست.
تحلیلی
4
واقعه دفن نشان داد که بدن امام، حرمت دارد و زمین تابِ دیدنِ پیکرِ برهنه حجت خدا را بیش از این نداشت.
تحلیلی
5
روز دفن، روزی است که پیوندِ خاک و خون، ابدی شد. کربلا دیگر بیابان نبود، مزار عاشقان شد.
تحلیلی
ماجرای حصیر (بوریا) در دفن امام حسین (ع)
یکی از سوزناکترین بخشهای روضه دفن، ماجرای بوریاست. در روایات آمده است که چون پیکر مطهر امام حسین (ع) بر اثر ضربات متعدد شمشیر و نیزه و سم اسبها، قطعهقطعه شده بود، امکان برداشتن یکپارچه بدن وجود نداشت. لذا امام سجاد (ع) دستور دادند حصیری (بوریا) بیاورند و پیکر را در آن جمع کرده و سپس در قبر نهادند. این تصویر، اوج مظلومیت سیدالشهدا را نشان میدهد.
نقش امام سجاد (ع) در شناسایی شهدا
از نظر اعتقادی شیعه، امام معصوم را تنها امام معصوم بعدی میتواند غسل و کفن و دفن کند. با اینکه امام سجاد (ع) در کوفه در بند اسارت بود، اما به اراده الهی و طیالارض به کربلا آمد تا پدر را دفن کند. چون اجساد بیسر بودند، قبیله بنیاسد آنها را نمیشناختند و امام سجاد (ع) یک به یک آنها را معرفی و جایگاه قبرشان را مشخص فرمود.
قبیله بنیاسد چه کسانی بودند؟
بنیاسد نام قبیلهای بزرگ و شجاع از اعراب بود که در نزدیکی کربلا (غاضریه) ساکن بودند. آنها پس از خروج سپاه عمر سعد، با تشویق زنانشان و به رغم ترس از خشم ابن زیاد، برای دفن شهدا آمدند. این افتخار بزرگ برای همیشه در تاریخ به نام بنیاسد ثبت شد و هنوز هم هر ساله مراسم نمادین دفن توسط این قبیله در کربلا برگزار میشود.
چیدمان قبور شهدا در حرم حسینی
نحوه دفن شهدا، شکل فعلی حرم را ترسیم کرد. امام حسین (ع) در مرکز، حضرت علیاکبر (ع) در پایین پای ایشان (که باعث ششگوشه شدن ضریح شد)، حضرت علیاصغر (ع) روی سینه امام، و سایر شهدای بنیهاشم و اصحاب در گودالی بزرگ در پایین پا دفن شدند. حبیب بن مظاهر جداگانه در مسیر ورود و حضرت عباس (ع) در محل شهادتشان (علقمه) دفن گردیدند.
نوشته روی قبر امام حسین (ع)
امام سجاد (ع) پس از خاکسپاری پدر، با انگشت مبارک روی خاک قبر نوشتند: «هذا قَبرُ الحُسَینِ بنِ عَلِیِّ بنِ ابیطالِب اَلَّذی قَتَلوهُ عَطشاناً» (این قبر حسین بن علی است که او را با لب تشنه کشتند). این جمله سند مظلومیت امام تا روز قیامت است و تاکید بر «عطش»، پیامی برای تمام آزادگان جهان دارد.
سوالات متداول
شهدای کربلا در چه روزی دفن شدند؟
مشهور روز دوازدهم محرم (سومین روز شهادت) است، اما برخی روز سیزدهم را هم ذکر کردهاند.
چرا امام سجاد (ع) برای دفن آمد؟
چون طبق عقاید شیعه، امام را جز امام دفن نمیکند و همچنین برای شناسایی اجساد بیسر نیاز به علم لدنی ایشان بود.
آیا شهدای کربلا غسل و کفن داشتند؟
خیر، طبق احکام شرعی، شهیدی که در میدان جنگ کشته شود غسل و کفن ندارد و با همان لباس خونین دفن میشود.
بوریا چیست؟
نوعی حصیر بافته شده از نی یا برگ درخت خرما که فقرا به عنوان زیرانداز استفاده میکردند.
قبر شش گوشه چرا شش گوشه است؟
به دلیل دفن شدن حضرت علیاکبر (ع) در پایین پای امام حسین (ع)، ضریح در آن قسمت پیشآمدگی دارد.
زنان بنیاسد چه نقشی داشتند؟
آنها مردان خود را تشویق و غیرتی کردند تا بر ترس خود غلبه کنند و برای دفن اجساد بروند.
قبر حضرت عباس کجاست؟
جدا از سایر شهدا، در محلی که دستانش قطع شد و به شهادت رسید (کنار نهر علقمه) دفن شد.
آیا سر امام حسین (ع) هم همان موقع دفن شد؟
خیر، سرها بر نیزه به کوفه و شام رفت و بنابر قولی مشهور، در اربعین توسط امام سجاد بازگردانده و به بدن ملحق شد.
هذا قبر الحسین الذی قتلوه عطشانا یعنی چه؟
یعنی این قبر حسینی است که او را تشنهلب کشتند.
چه کسی حبیب بن مظاهر را دفن کرد؟
بنیاسد با راهنمایی امام سجاد (ع) او را در جایی جداگانه (که اکنون در رواق حرم است) دفن کردند.