جشن نیمه زمستان که همزمان با اول بهمن و آغاز چله کوچک برگزار میشده، نمادی از استقامت انسان در برابر نیروهای اهریمنی سرما و تاریکی بوده است. ایرانیان باستان بر این باور بودند که با گذر از چله بزرگ (چهل روز اول زمستان)، کمر سرما شکسته شده و زمین رو به گرمی میرود. این جشن نویدبخش نزدیکی بهار و پیروزی نهایی نور بر ظلمت است.
در برخی روایات تاریخی، جشن بهمنگان (که در روز دوم بهمن برگزار میشود) به عنوان روز پدر و گرامیداشت مردان در ایران باستان شناخته میشده است. بهمن (ووهومن) نماد خرد و اندیشه نیک است و این صفات معمولاً به پدران نسبت داده میشد. این مناسبت فرصتی است تا با نگاهی فرهنگی، جایگاه خردورزی و مدیریت مردانه را در خانواده گرامی بداریم.
در دنیای پرشتاب امروز، بازگشت به ریشهها و آیینهای کهن میتواند لنگرگاهی برای آرامش و هویتبخشی باشد. جشنهایی مانند نیمه زمستان، بهانهای برای دورهمیهای خانوادگی، قصه گویی و دوری از فضای مجازی هستند. احیای این سنتها نه تنها به حفظ میراث فرهنگی کمک میکند، بلکه سلامت روان جامعه را نیز با تزریق شادی و امید بهبود میبخشد.
در طب سنتی و فرهنگ عامه، ماه بهمن زمان مناسبی برای مصرف غذاهای گرم و مقوی مانند آشها، حلیم و خوراکهای حبوبات است تا بدن در برابر بیماریهای فصلی مقاوم شود. همچنین در آیین بهمنگان، رسم بر این بوده که گیاهان دارویی و خوشبو (مانند گل زرد و سفید) را به یکدیگر هدیه میدادند که نشان از توجه نیاکان ما به سلامت جسم و روان دارد.
رنگ سفید برف که در بهمن ماه به اوج خود میرسد، در فرهنگ ایرانی نماد پاکی، صداقت و صلح است. لباس سفید پوشیدن در جشن بهمنگان نیز به همین دلیل مرسوم بوده است. این رنگ نشاندهنده آن است که انسان باید دل خود را از کینهها بشوید و مانند طبیعت، لباسی نو و پاکیزه بر روح خود بپوشاند.
