در میان شبهای نوزدهم، بیست و یکم و بیست و سوم، روایات اهل بیت (ع) تأکید ویژهای بر شب بیست و سوم دارند و آن را به احتمال قوی «لیلة القدر» واقعی میدانند. این شب به «لیلة الجهنی» نیز معروف است. امام صادق (ع) فرمودند: «تقدیر در شب نوزدهم، تثبیت در شب بیست و یکم و امضا در شب بیست و سوم صورت میگیرد». بنابراین، این شب ایستگاه پایانی برای تعیین سرنوشت یک سال آینده است و باید با تمام توان برای بهرهبرداری از آن تلاش کرد.
یکی از اعمال اختصاصی و بسیار مهم شب بیست و سوم، خواندن سورههای عنکبوت و روم است. امام صادق (ع) در روایتی فرمودند: «هر کس این دو سوره را در شب بیست و سوم ماه رمضان بخواند، به خدا سوگند او از اهل بهشت است و من هیچ کس را استثنا نمیکنم». این قسمِ امام معصوم، نشاندهنده عظمت و تأثیر این دو سوره در سرنوشت انسان است.
شب بیست و سوم، شبِ امام زمان (عج) است. در این شب، فرشتگان پروندههای اعمال و مقدرات را به محضر ایشان میبرند تا امضا شود. به همین دلیل، سفارش شده است که دعای «اللهم کن لولیک...» در این شب بارها و بارها، در حال رکوع، سجده، قیام و قعود تکرار شود. دعا برای ظهور، در واقع دعا برای گشایش در کار همه جهانیان است و باعث جلب نظر لطف حضرت به دعا کننده میشود.
برخلاف دیگر شبها، برای شب بیست و سوم دو غسل مستحب وارد شده است. یکی در اول شب (مقارن غروب آفتاب) برای ورود با طهارت به شب، و دیگری در آخر شب (نزدیک سحر) برای رفع کسالت و آمادگی برای عبادتهای سحرگاهی. این تأکید بر طهارت جسمانی، نشاندهنده لزوم طهارت روحانی فوقالعاده در این شب حساس است.
حضرت فاطمه زهرا (س) اهتمام عجیبی به شبزندهداری در این شب داشتند. ایشان در روز بچهها را میخواباندند و غذای کمتری به آنان میدادند تا شب خوابشان نبرد و بتوانند احیا بگیرند. ایشان میفرمودند: «محروم واقعی کسی است که از خیر امشب محروم بماند». این سیره نشان میدهد که احیای شب قدر باید یک برنامه خانوادگی و تربیتی باشد.
