تفکر استراتژیک (Strategic Thinking) مهارتی است که به مدیران اجازه میدهد فراتر از مسائل روزمره و عملیاتی بنگرند و تصویری کلان از آینده سازمان و محیط پیرامون داشته باشند. مدیران استراتژیست با تحلیل روندها، فرصتها و تهدیدها، مسیری را طراحی میکنند که سازمان را به مزیت رقابتی پایدار و موفقیت بلندمدت میرساند.
واحد برنامهریزی به عنوان مغز متفکر سازمان عمل میکند. وظیفه این واحد، ترجمه اهداف کلان به برنامههای عملیاتی، تخصیص بهینه منابع (بودجه، نیروی انسانی، زمان) و پایش مستمر عملکرد (Monitoring) است. بدون یک واحد برنامهریزی قوی، انرژی سازمان در فعالیتهای پراکنده و موازی هدر میرود.
مدیران برنامهریزی از ابزارهای مختلفی برای تحلیل و تصمیمگیری استفاده میکنند. ماتریس SWOT (تحلیل قوتها، ضعفها، فرصتها و تهدیدها)، تحلیل PESTEL (بررسی عوامل سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و...)، کارت امتیازی متوازن (BSC) و ماتریس بوستون (BCG) از جمله ابزارهای رایج در جعبه ابزار یک استراتژیست هستند.
در دنیای امروز که تغییرات با سرعت سرسامآوری رخ میدهند (محیط VUCA)، برنامهریزی سنتی و خشک دیگر کارآمد نیست. استراتژیستهای موفق به سمت «برنامهریزی چابک» (Agile Planning) و «برنامهریزی سناریویی» حرکت کردهاند تا بتوانند در برابر شوکهای ناگهانی و تغییرات بازار، انعطافپذیر باشند.
یک مدیر برنامهریزی خوب باید دارای تفکر سیستمی، قدرت تحلیل داده، مهارتهای ارتباطی قوی (برای اقناع سایر مدیران) و واقعبینی باشد. او نباید در رویاها غرق شود، بلکه باید پلی قابل عبور بین آرمانها و واقعیتهای اجرایی سازمان بسازد.
