روز هفتم محرم، عمر سعد دستور داد شریعه فرات را محاصره کنند. نامهای از ابن زیاد رسید: آب را بر حسین و یارانش ببند، همانطور که بر عثمان بستند.
تاریخی_مقتل
2
عمرو بن حجاج با چهار هزار سوار بر کناره فرات مستقر شد. صدای آب میآمد، اما لبها خشک بود. محاصره اقتصادی و حیاتی آغاز شد.
تاریخی_مقتل
3
تاریخ مینویسد در خیمهها مشکها هنوز اندکی آب داشت، اما گرمای هوا و تعداد زیاد کودکان، ذخیره را به سرعت تمام کرد. تشنگی، مهمان ناخوانده خیمهها شد.
تاریخی_مقتل
4
عباس (ع) نگاهش به فرات بود و دستانش بر قبضه شمشیر، اما فرمان امام صبر بود. جنگ برای آب نبود، جنگ برای عقیده بود، اما آب سلاح ناجوانمردانه دشمن شد.
تاریخی_مقتل
5
روز هفتم، آغاز امتحان بزرگ عطش بود. امتحانی که با گریه علیاصغر در روز دهم به اوج خود رسید.
تاریخی_مقتل
تشنگی_کودکان
1
صدای «العطش» کودکان، جانسوزترین سمفونی تاریخ است که در دشت کربلا پیچید. لبهای کوچک ترک خورده، جگرهای سوخته.
تشنگی_کودکان
2
کودکان پیراهنهای خود را بالا میزدند و شکمهایشان را روی خاک نمناک خیمه میگذاشتند تا شاید اندکی خنک شوند.
تشنگی_کودکان
3
سکینه (س) مشک خالی را تکان میداد، شاید قطرهای آب پیدا شود تا به گلوی خشک علیاصغر برساند، اما دریغ.
تشنگی_کودکان
4
ماهی را دیدهای که از آب بیرون افتاده و دهان باز و بسته میکند؟ حال کودکان حرم اینگونه بود.
تشنگی_کودکان
5
مادری گوشوارهاش را درآورد تا شاید با جرعهای آب عوض کند، اما اینجا بازار کوفه نیست، اینجا قتلگاه انسانیت است.
تشنگی_کودکان
زبان_حال_سقا
1
عباس جان، صدای گریه بچهها را میشنوی؟ همه میگویند عمو عباس هست، آب میآورد. شرمندگی دارد عباس را میکشد.
زبان_حال_سقا
2
سقا بودن در کربلا یعنی آب شدن از خجالت. وقتی مشک خالی است، پهلوانترین مرد عالم هم که باشی، زانویت سست میشود.
زبان_حال_سقا
3
موجهای فرات جلوی چشمان عباس بالا و پایین میروند و به او دهنکجی میکنند. ای آب، تو مهریه زهرایی، چرا بر فرزندش حرامی؟
زبان_حال_سقا
4
عباس مشک را به دندان گرفت تا قولش به سکینه زمین نیفتد، اما تیرها امان ندادند.
زبان_حال_سقا
5
آب در کربلا قیمت جان داشت. عباس دستانش را داد تا آبروی آب را بخرد، اما مشک پاره شد و آرزوها بر باد رفت.
زبان_حال_سقا
سوزناک_روضه
1
خدایا این چه مهماننوازی است؟ آب را بر حیوانات بیابان حلال کردند، اما بر پسر پیامبر حرام؟
سوزناک_روضه
2
علیاصغر زبان ندارد بگوید تشنهام، فقط تلظی میکند. تلظی یعنی زبان کوچک را دور دهان خشک چرخاندن.
سوزناک_روضه
3
رباب شیر ندارد. ناخنهای علیاصغر بر سینه مادر، خطی از خون و شرمندگی میکشد.
سوزناک_روضه
4
صدای آب آب گفتن بچهها، ستون خیمه صبر زینب را میلرزاند. چگونه آرامشان کند وقتی آبی نیست؟
سوزناک_روضه
5
آب فرات تا قیامت شرمنده لبهای حسین است. رودی که جاریست اما نتوانست امامش را سیراب کند.
سوزناک_روضه
نکته_بصیرتی
1
بستن آب، حربه دشمن زبون است. یزیدیان وقتی در منطق کم آوردند، به تحریم متوسل شدند.
نکته_بصیرتی
2
تشنگی کربلا نشان داد که آلالله حاضرند از حیاتیترین نیاز جسمانی بگذرند، اما زیر بار ذلت نروند.
نکته_بصیرتی
3
عطش جسمانی تمام شد، اما عطش حقیقتجویی که حسین (ع) در دل تاریخ ایجاد کرد، هرگز فرو نمینشیند.
نکته_بصیرتی
4
کربلا کلاس درس است؛ گاهی باید سوخت و تشنه ماند تا اسلام زنده بماند.
نکته_بصیرتی
5
آنها آب را بستند تا ارادهها را بشکنند، غافل از آنکه عشق با تشنگی شعلهورتر میشود.
نکته_بصیرتی
واقعه بستن آب در روز هفتم محرم
یکی از تلخترین و ناجوانمردانهترین اتفاقات عاشورا، محاصره شریعه فرات و منع دسترسی کاروان امام حسین (ع) به آب بود. این دستور توسط ابن زیاد صادر شد و عمر سعد، عمرو بن حجاج زبیدی را با چهار هزار نفر مأمور حفاظت از فرات کرد. این اتفاق دقیقاً در روز هفتم محرم رخ داد و مقدمهای برای مصائب عظیم روز عاشورا شد.
معنای تلظی در روضهها
در مقاتل و روضههای مربوط به تشنگی کودکان، به ویژه حضرت علیاصغر (ع)، از واژه «تلظی» استفاده میشود. تلظی حالتی است که نوزاد از شدت تشنگی و بیآبی، زبانش را دور دهان میچرخاند یا دهانش را مانند ماهی باز و بسته میکند. این تصویرسازی، اوج مظلومیت طفل شش ماهه را نشان میدهد که حتی توان گریه کردن هم نداشته است.
واکنش حضرت عباس (ع) به تشنگی کودکان
حضرت عباس (ع) به عنوان سقا و علمدار، مسئولیت تأمین آب را بر عهده داشت. فشار روانی ناشی از تشنگی کودکان و ناتوانی در آوردن آب به دلیل محاصره سنگین، برای ایشان بسیار دردناک بود. شرمندگی سقا در برابر کودکان، یکی از جانسوزترین مضامین روضه روز هفتم و نهم محرم است.
فلسفه تحریم آب توسط دشمن
بستن آب نشاندهنده اوج قساوت و دوری دشمن از اصول اولیه انسانی و جنگی بود. آنها میخواستند با فشار تشنگی، مقاومت امام و یارانش را بشکنند و آنها را وادار به تسلیم کنند. اما یاران امام با صبر و استقامت، نشان دادند که تشنگی نمیتواند مانع از دفاع از حق شود.
آب؛ مهریه حضرت زهرا (س)
در باورهای شیعی و روایات، آب یکی از مهریههای حضرت زهرا (س) محسوب میشود. اینکه آب فرات بر فرزندان حضرت زهرا حرام شود در حالی که برای حیوانات و دشمنان آزاد بود، پارادوکسی دردناک است که عمق فاجعه کربلا را نشان میدهد.
سوالات متداول
آب در چه روزی دقیقاً بسته شد؟
در روز هفتم محرم سال 61 هجری قمری دستور رسمی منع آب صادر و اجرا شد.
فرمانده نگهبانان فرات چه کسی بود؟
عمرو بن حجاج زبیدی با چهار هزار سوار مأمور شد تا مانع برداشتن آب توسط یاران امام شود.
آیا در خیمهها اصلاً آب نبود؟
تا قبل از روز هفتم ذخیرهای وجود داشت و حتی در شب هشتم نیز حضرت عباس توانست مقداری آب بیاورد، اما به سرعت تمام شد و تشنگی در روزهای نهم و دهم به اوج رسید.
تلظی کردن یعنی چه؟
به حرکات تند زبان در دهان از شدت عطش و خشکی، یا باز و بسته کردن دهان مثل ماهی گفته میشود.
چرا امام حسین چاه نکند؟
روایاتی وجود دارد که اقدام به حفر چاه کردند اما به سنگ رسیدند یا آبِ گلآلود بود و قابل شرب نبود؛ ضمن اینکه فاصله تا سطح آب زیاد بود.
چرا دشمن آب را بست؟
برای تضعیف روحیه جنگی، ایجاد فشار روانی روی امام از طریق رنج کودکان و زنان، و وادار کردن ایشان به بیعت.
نقش حضرت علیاصغر در اثبات جنایت دشمن چیست؟
شهادت نوزادی که تشنه بود، سند بیرحمی مطلق دشمن را امضا کرد که حتی به طفل شیرخوار رحم نکردند.
روضه عطش چه پیامی دارد؟
پیام مقاومت در برابر تحریمها و پایبندی به اصول حتی در سختترین شرایط جسمانی.
آیا کودکان در اثر تشنگی شهید شدند؟
برخی روایات اشاره دارند که تعدادی از کودکان بعد از عاشورا یا در حین واقعه از شدت تشنگی جان باختند.
ذکر مناسب برای روضه عطش چیست؟
یا عطشان، صلی الله علیک یا اباعبدالله، یا ساقی العطاشا.