متن ادبی درباره علم و دانش امام محمد باقر برای وبلاگ 1405

عنوان: باقرالعلوم؛ شکافنده هسته دانش در تاریخ پرفراز و نشیب اسلام، برهه‌ای درخشید که در آن، شمشیرها به نیام رفتند و قلم‌ها از نیام برآمدند. دوران امام محمد باقر (ع)، دوران طلوع خورشید دانش از افق مدینه بود. ایشان نه تنها وارث علم نبی (ص)، بلکه معمار تمدن علمی شیعه بودند. لقب «باقر» (شکافنده) نشان از عمق نگاه ایشان دارد؛ نگاهی که پوسته ظاهری احکام و آیات را می‌شکافت و به مغز و حقیقت آن دست می‌یافت. در کلاسی که او استادش بود، از فقه و تفسیر تا کلام و حتی علوم طبیعی تدریس می‌شد. امام باقر (ع) نشان داد که دین، نه تنها با علم در تضاد نیست، بلکه سرچشمه جوشان آن است.

عنوان: انقلاب فرهنگی در مدینه سکوت سیاسی، فرصتی شد برای فریاد علمی. امام باقر (ع) در زمانی می‌زیست که پایه‌های حکومت اموی سست شده بود و عباسیان هنوز قدرت نگرفته بودند. از این خلاء قدرت، دانشگاهی متولد شد که هزاران شاگرد در آن تربیت شدند. جابر بن یزید جعفی و زراره، تنها قطره‌هایی از دریای شاگردان مکتب باقری هستند. علم امام، علمی لدنی و متصل به وحی بود، اما روش ایشان در تدریس، روشی استدلالی و عقلانی بود تا به ما بیاموزد که دفاع از دین، نیازمند منطق و برهان است.

عنوان: میراث‌دار کربلا، پرچمدار علم کودکی چهار ساله در دشت کربلا، شاهد تمام وقایع بود. او دید که چگونه جهل، مقابل حق ایستاد. شاید از همان‌جا بود که رسالت بزرگ خود را مبارزه با جهل تعیین کرد. امام باقر (ع) خون خدا را در رگ‌های علم جاری ساخت. اگر حسین (ع) با خون خود اسلام را بیمه کرد، باقر (ع) با علم خود آن را تبیین و تشریح نمود. امروز، هر حدیثی که می‌خوانیم و هر استدلالی که می‌آوریم، مدیون آن «باقرالعلوم» است که درهای حکمت را به روی بشریت گشود.

او آمد تا بگوید علم، نوری است که خداوند در دل هر که بخواهد می‌اندازد، اما شرطش پاکی دل است. امام باقر (ع) کیمیاگر جان‌ها بود؛ مسِ وجود شاگردان را با اکسیر دانش به طلای ناب تبدیل می‌کرد.

دانش امام باقر (ع)، مرزهای جغرافیا و مذهب را درنوردید. حتی دانشمندان غیرمسلمان در برابر عظمت علمی او سر تعظیم فرود می‌آوردند. او نشان داد که اسلام، دینِ جمود و تحجر نیست؛ دینِ اندیشه و پویایی است.

باقرالعلوم، تنها یک لقب نیست؛ یک مانیفست است. یعنی ای مسلمان! نباید در سطح بمانی. باید بشکافی؛ باید تحقیق کنی؛ باید به عمق بروی. شیعه باقر (ع)، شیعه‌ای سطحی‌نگر نیست.

هنوز هم صدای درس او از میان سطور کتاب‌ها به گوش می‌رسد. هر «قال الباقر»ی که می‌بینیم، دریچه‌ای است به سوی آسمان. دریچه‌ای که ما را از تاریکی نادانی به روشنایی دانایی می‌برد.