آغاز ماه صفر برای عاشقان اباعبدالله (ع) همزمان با شروع تپشهای قلب برای پیادهروی اربعین است. این ماه، ماه آمادهسازی روح و جسم برای سفر عشق است. دوری از کربلا در این ایام، دردی جانکاه برای مشتاقان است و دلنوشتههای این روزها معمولاً پر از حسرت، امید و درخواست برات کربلاست. اربعین، قلهی ماه صفر است.
اگر محرم ماه حماسه و خون بود، صفر ماه پیامرسانی و افشاگری در عین اسارت است. مصائب اهل بیت در شام، خطبههای امام سجاد (ع) و حضرت زینب (س) و شهادت حضرت رقیه (س) همگی در این ماه رخ دادهاند. شروع ماه صفر، یادآور تغییر صحنه نبرد از میدان جنگ به کاخهای ظلم است. غم این ماه، جنبهای عاطفی و سیاسی دارد.
اصطلاح «جامانده» در فرهنگ اربعین، به کسانی اطلاق میشود که توفیق حضور در پیادهروی را ندارند. این حسرت، دستمایه خلق آثار ادبی و دلنوشتههای سوزناکی شده است که در آن فرد، خود را محروم از فیض عظیم میبیند و با زائران نجوا میکند. این متون تسکینی بر درد فراق هستند.
ماه صفر با نام «صفر الاحزان» نیز شناخته میشود. سنگینی مصائب وارده بر اهل بیت در این ماه، فضایی از اندوه را بر جامعه شیعی حاکم میکند. دلنوشتههای این ایام معمولاً با واژگانی چون «زنجیر»، «خرابه»، «تازیانه» و «غربت» عجین شدهاند که تصویرگر رنجهای کاروان اسراست.
با وجود تمام غمها، ماه صفر ماه پیروزی خون بر شمشیر نیز هست. بازگشت اهل بیت به کربلا در اربعین، نماد پیروزی حق است. دلنوشتهها نباید سراسر ناامیدی باشند، بلکه باید شوق وصل و امید به ظهور (که انتقامگیرنده حقیقی است) در آنها موج بزند.
