جشن شهریورگان یا «آذرجشن» یکی از جشنهای دوازدگانه سالانه در ایران باستان است که در روز چهارم ماه شهریور (شهریور روز) برگزار میشد. واژه شهریور از کلمه اوستایی «خشتره وئیریه» گرفته شده که به معنای «شهریاری آرمانی» یا «تسلط بر نفس» است. این روز نمادی از قدرت سازنده و حکمرانی مطلوب است.
در باورهای کهن ایرانی، هر یک از امشاسپندان نگهبان یکی از عناصر طبیعت بودند. شهریور، نگهبان فلزات و معادن و همچنین حامی بینوایان شناخته میشد. از این رو، در این جشن مردم به شکرگزاری برای کشف فلزات و ابزارهایی میپرداختند که زندگی بشر را آسانتر کرده است.
از آنجا که شهریور نماد قدرت، پادشاهی و صلابت است، برخی پژوهشگران و انجمنهای فرهنگی این روز را معادل روز پدر در ایران باستان دانستهاند (در مقابل سپندارمذگان که روز مادر و زن است). این مناسبت فرصتی است برای یادآوری نقش حمایتی و مقتدرانه پدر در خانواده.
در گذشته، مردم در این روز با روشن کردن آتش و برگزاری نیایش، خداوند را سپاس میگفتند. همچنین به دلیل نزدیکی به پایان تابستان و فصل برداشت محصولات کشاورزی، این جشن با شادمانی کشاورزان و تقسیم محصولات همراه بوده است. امروزه نیز زرتشتیان و دوستداران فرهنگ ایران این روز را گرامی میدارند.
در گاهشماری زرتشتی که ماهها ۳۰ روزه هستند، جشن شهریورگان در ۴ شهریور برگزار میشود. در تقویم رسمی هجری خورشیدی نیز این تاریخ حفظ شده است، هرچند برخی با احتساب شش ماه ۳۱ روزه، زمان آن را متفاوت محاسبه میکنند، اما تاریخ رایج و پذیرفته شده همان ۴ شهریور است.
