شعر کوتاه ترکی برای تسلیت ایام فاطمیه و شهادت حضرت زهرا 1405

3 جمادی‌الثانی

سوزناک

1

یارالی ننه (مادر زخمی): سینونده یارا زهرا، گیتدی ایویمین صبری. (روی سینه‌ات زخم است زهرا، صبر خانه‌ام رفت).

سوزناک
2

آناسیز قالدی اوشاقلار، آغلاشالار زار و خسته. (بچه‌ها بی مادر ماندند، زار و خسته گریه می‌کنند).

سوزناک
3

علی‌نین دوزدی که خیبرده الی تیترمزدی / ولی زهرا اولن گون دیزلری اسدی. (درست است که دست علی در خیبر نمی‌لرزید، ولی روزی که زهرا مرد زانوهایش لرزید).

سوزناک
4

گوزلریوی آچ زهرا، زینبون گوزی یولدا. (چشمانت را باز کن زهرا، چشم زینبت به راه است).

سوزناک
5

مدینه شهرینه باخ، ماتم توتوبدی زهرا. (به شهر مدینه نگاه کن، برای زهرا ماتم گرفته است).

سوزناک
6

قاپو یاندی، اورک یاندی، گول سولدی چمنده. (در سوخت، دل سوخت، گل در چمن پژمرد).

سوزناک
7

ای وای یارالی زهرا، لای لای یارالی زهرا. (ای وای زهرای زخمی، لای لای زهرای زخمی).

سوزناک
8

حسن آغلار، حسین آغلار، بو غمده عالم آغلار. (حسن گریه می‌کند، حسین گریه می‌کند، در این غم عالم گریه می‌کند).

سوزناک
9

زهرا گیدیر مزار، حیدر قالیر غریب. (زهرا به مزار می‌رود، حیدر غریب می‌ماند).

سوزناک
10

فلک سالدی جدایی، آرامیزا آی زهرا. (فلک بین ما جدایی انداخت ای زهرا).

سوزناک

زبان_حال

1

علی دییر: زهرا گیتمه دایان، منیم امیدیم سنسن. (علی می‌گوید: زهرا نرو صبر کن، امید من تو هستی).

زبان_حال
2

زینب دییر: ننه ساچیمی کیم دارار؟ (زینب می‌گوید: مادر موهایم را چه کسی شانه می‌زند؟).

زبان_حال
3

حسین دییر: سوسوز لبلره کیم سو ویرر ننه؟ (حسین می‌گوید: به لب‌های تشنه کی آب می‌دهد مادر؟).

زبان_حال
4

بو گجه حیدرون شام غریبانی دی. (امشب شام غریبان حیدر است).

زبان_حال
5

کیم گوروب کوچه ده سیلی وورالار بیر خانما؟ (چه کسی دیده در کوچه به یک خانم سیلی بزنند؟).

زبان_حال
6

تابوتون دالیسیجا، حیدر باخار آغلار. (به دنبال تابوت، حیدر نگاه می‌کند و می‌گرید).

زبان_حال
7

زهرا دیدی: علی جان، آغلاما سن منه. (زهرا گفت: علی جان، تو برای من گریه نکن).

زبان_حال
8

قبرین هاردادی زهرا؟ شیعه‌لرین سرگردان. (قبرت کجاست زهرا؟ شیعیانت سرگردانند).

زبان_حال
9

ای کوچه لرین قانی، آخار اورکدن. (ای خون کوچه‌ها، که از دل جاری می‌شود).

زبان_حال
10

بقیعده بیر مزار وار، او دا گیزلیدی. (در بقیع یک مزار هست، آن هم پنهان است).

زبان_حال

نوحه_شور

1

وای آنام وای، یارالی آنام وای. (وای مادرم وای، مادر زخمی‌ام وای).

نوحه_شور
2

فاطمیه گلدی، قاره کوینک گیین. (فاطمیه آمد، پیراهن سیاه بپوشید).

نوحه_شور
3

سسلرم یا زهرا، دادیمه گل زهرا. (صدا میزنم یا زهرا، به دادم برس زهرا).

نوحه_شور
4

جان زهرا، جانان زهرا، بیزلره باخ زهرا. (جان زهرا، جانان زهرا، به ما نگاه کن زهرا).

نوحه_شور
5

قانلی قاپو، سینیق پهلو، وای ننه وای. (در خونی، پهلوی شکسته، وای مادر وای).

نوحه_شور
6

حیدرین یاری گیتدی، ایوین نگاری گیتدی. (یار حیدر رفت، نگار خانه رفت).

نوحه_شور
7

بیزیم آنامیزدی زهرا، باشیمیزین تاجی زهرا. (مادر ماست زهرا، تاج سر ماست زهرا).

نوحه_شور
8

اورکلر یاندی بو غمده، یا زهرا مدد. (دلها سوخت در این غم، یا زهرا مدد).

نوحه_شور
9

نوکریووک بیز، قاپوندا گدا بیز. (نوکر توایم ما، گدا بر در توایم ما).

نوحه_شور
10

ای شمع شبستان، زهرا زهرا. (ای شمع شبستان، زهرا زهرا).

نوحه_شور

دوبیتی_ترکی

1

گلمیشم فغانه، یانه یانه / ایستیرم دییم بو نوحه نی زمانه. (آمده‌ام به فغان، با سوز و گداز / می‌خواهم این نوحه را به زمانه بگویم).

دوبیتی_ترکی
2

اولدی بو عالمده، حیدرین یاوری / قالمادی دنیادا، زهرانون بنزری. (در این عالم یاور حیدر مرد / در دنیا نظیری برای زهرا نماند).

دوبیتی_ترکی
3

فاطمه جان ویردی، ولی گیزلینده / حیدرون قالدی، اورگی مین درده. (فاطمه جان داد ولی پنهانی / دل حیدر ماند با هزار درد).

دوبیتی_ترکی
4

آخدی گوز یاشیمیز، دوندی قانه / باتدی یاسیمیز، بو جهانه. (اشک چشممان جاری شد و به خون مبدل گشت / ماتم ما این جهان را فرا گرفت).

دوبیتی_ترکی
5

سنه قربان اولوم، ای یارالی ننه / منی قویما تک، بو غملی وطنه. (قربانت شوم ای مادر زخمی / مرا تنها نگذار در این وطن غمگین).

دوبیتی_ترکی
6

در و دیوار آراسیندا، قالدی زهرا / محسنین قانینه، باتدی زهرا. (بین در و دیوار ماند زهرا / به خون محسنش آغشته شد زهرا).

دوبیتی_ترکی
7

حیدر آغلار، گوزلری قان آغلار / بقیع توپراقی، اود دوتوب یانار. (حیدر گریه می‌کند، چشمانش خون می‌گرید / خاک بقیع آتش گرفته و می‌سوزد).

دوبیتی_ترکی
8

ای بقیعین غریبی، هارداسان؟ / شیعه نین طبیبی، هارداسان؟ (ای غریب بقیع، کجایی؟ / ای طبیب شیعه، کجایی؟).

دوبیتی_ترکی
9

آنام زهرا، گوزوم یاشلی قالدی / سن گیدن گون، ایویم بوش قالدی. (مادرم زهرا، چشمم گریان ماند / روزی که رفتی خانه‌ام خالی ماند).

دوبیتی_ترکی
10

شهادتین مبارک، ای شهید راه حق / بیزه ده قسمت ایله، بو یولدا بیر ورق. (شهادتت مبارک ای شهید راه حق / نصیب ما هم بکن از این راه، برگی).

دوبیتی_ترکی

تسلیت_ادبی

1

باشیز ساغ اولسون یا صاحب الزمان. (سرتان سلامت یا صاحب الزمان).

تسلیت_ادبی
2

آذربایجان اهلی عزاداردی بو گون. (مردم آذربایجان امروز عزادارند).

تسلیت_ادبی
3

تسلیت دیریک بیز، زهرانون یاسیندا. (تسلیت می‌گوییم ما، در عزای زهرا).

تسلیت_ادبی
4

الله بو مصیبتی، بیزه اجر ویرسین. (خداوند در این مصیبت به ما اجر دهد).

تسلیت_ادبی
5

یا فاطمه، شفاعت ایله بیزه محشرده. (یا فاطمه، در محشر ما را شفاعت کن).

تسلیت_ادبی
6

بو ماتمده، گوی و یر آغلار. (در این ماتم، آسمان و زمین گریه می‌کنند).

تسلیت_ادبی
7

آنامیزین یاسی، بیزیم یاسیمیزدی. (عزای مادرمان، عزای ماست).

تسلیت_ادبی
8

شهادت حضرت زهرا، عالم اسلامه تسلیت اولسون. (شهادت حضرت زهرا بر عالم اسلام تسلیت باد).

تسلیت_ادبی
9

حیدر کرارین، بوکولیب قدی. (قد حیدر کرار خم شد).

تسلیت_ادبی
10

زهرا یولو، بیزیم یولوموزدی. (راه زهرا، راه ماست).

تسلیت_ادبی

سوز و گداز در مرثیه‌های ترکی

ادبیات مرثیه آذری و ترکی، به سوزناک بودن و تأثیرگذاری عاطفی عمیق مشهور است. استفاده از واژه‌هایی چون «ننه» (مادر)، «یارالی» (زخمی) و «بالا» (فرزند) در اشعار فاطمیه، مستقیم قلب عزادار را هدف می‌گیرد. این اشعار معمولاً مکالمات زبان حال بین حضرت علی و حضرت زهرا یا کودکان ایشان را با ظرافت خاصی به تصویر می‌کشند.

اهمیت زبان مادری در عزاداری

برای ترک‌زبانان ایران، عزاداری به زبان مادری (ترکی آذربایجانی) حال و هوای دیگری دارد. مفاهیم عاطفی در زبان مادری عمیق‌تر درک می‌شوند. اشعار کوتاه و دوبیتی‌های ترکی (بایاتی) در ایام فاطمیه در مساجد، هیئت‌ها و فضای مجازی به وفور استفاده می‌شوند و حتی برای فارسی‌زبانان نیز به دلیل لحن حزین، قابل احترام و تأثیرگذارند.

مضامین رایج در شعر ترکی فاطمیه

تمرکز اصلی نوحه‌های ترکی بر مظلومیت حضرت علی (ع) («حیدر بابا»، «غریب حیدر») و دردهای جسمانی حضرت زهرا (س) («سینیق پهلو»، «یارالی سینه») است. همچنین غیرت حضرت ابوالفضل و امام حسین (ع) در این اشعار اغلب مورد خطاب قرار می‌گیرد، حتی اگر مربوط به زمان کودکی‌شان باشد.

ترجمه پذیری و انتقال فرهنگ

ارائه ترجمه فارسی در کنار متن ترکی، به انتقال فرهنگ عاشورایی و فاطمی آذربایجان به سایر هموطنان کمک می‌کند. بسیاری از نوحه‌های مشهور (مانند آثار سلیم مؤذن‌زاده) با اینکه ترکی هستند، در کل ایران شنیده و زمزمه می‌شوند.

نقش شعرا در فاطمیه دوم

شاعران آیینی ترک‌زبان در فاطمیه دوم که شور عزاداری بیشتر است، اشعار سنگین‌تر و حماسی‌تری می‌سرایند که هم جنبه مرثیه دارد و هم جنبه دفاع از ولایت. این اشعار در دسته‌های عزاداری (شاخسی) شور و غوغایی عجیب برپا می‌کنند.

سوالات متداول

معروف‌ترین عبارت ترکی برای حضرت زهرا چیست؟
"یارالی ننه" (مادر زخمی) شناخته‌شده‌ترین ذکر ترکی در فاطمیه است.
چرا نوحه‌های ترکی اینقدر سوزناک هستند؟
به دلیل ساختار آوایی زبان ترکی و فرهنگ مردم آذربایجان که احساسات را بسیار عریان و صمیمی بیان می‌کنند.
معنی "باشون ساغ اولسون" چیست؟
به معنی "سرت سلامت باد" که معادل ترکی "تسلیت عرض می‌کنم" است.
بهترین شاعران آیینی ترک زبان چه کسانی هستند؟
استاد شهریار، منزوی، انور، کلامی زنجانی و...
آیا غیر ترک زبان‌ها هم می‌توانند این اشعار را بخوانند؟
بله، با داشتن ترجمه و کمی تمرین روی تلفظ، بسیاری از مداحان فارسی‌زبان هم شور ترکی می‌خوانند.
نوحه "در و دیوار" به ترکی چه می‌شود؟
"در و دیوار آراسیندا" (بین در و دیوار).
چگونه در استوری متن ترکی بگذاریم؟
بهتر است متن ترکی را با فونت نستعلیق یا زیبا بنویسید و ترجمه فارسی را ریزتر در پایین آن قرار دهید.
ذکر "وای ننه" چه حسی دارد؟
اوج بی‌پناهی و یتیمی را می‌رساند و بسیار گریه‌آور است.
آیا عزاداری فاطمیه در تبریز و اردبیل متفاوت است؟
بله، این شهرها مهد عزاداری هستند و مراسمات بسیار باشکوهی مثل تشت‌گذاری (در محرم) و دسته‌های شاه‌حسین‌گویان دارند که در فاطمیه هم نمود دارد.
کلمات کلیدی جستجوی نوحه ترکی؟
نوحه ترکی حضرت زهرا، متن روضه آذری، شعر یارالی ننه، مداحی ترکی فاطمیه.
WordAbyss - شعر کوتاه ترکی تسلیت فاطمیه و شهادت حضرت زهرا + ترجمه فارسی 1405