روز 5 ژانویه در تقویم میلادی به عنوان روز ملی پرنده (National Bird Day) شناخته می شود که هدف آن افزایش آگاهی عمومی در مورد پرندگان، به ویژه پرندگان وحشی و مهاجر است. این روز فرصتی است تا دوستداران طبیعت با فعالیت هایی مانند پرنده نگری (Birdwatching)، به مطالعه و لذت بردن از زیبایی های این مخلوقات بپردازند و در عین حال درباره خطراتی که زیستگاه های آن ها را تهدید می کند، اطلاع رسانی کنند.
ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص و داشتن تالاب های متعدد، یکی از مسیرهای اصلی مهاجرت پرندگان در منطقه است. هر ساله هزاران پرنده از سیبری و اروپا برای گذراندن زمستان به تالاب های ایران می آیند. متاسفانه شکار بی رویه، تخریب زیستگاه ها و خشک شدن تالاب ها، خطرات جدی برای این مسافران ایجاد کرده است. حمایت از این پرندگان نه تنها وظیفه زیست محیطی، بلکه وظیفه اخلاقی و ملی ماست.
پرندگان نقش حیاتی در اکوسیستم ایفا می کنند. آن ها با خوردن آفات کشاورزی، به کشاورزان کمک می کنند و نیاز به سموم شیمیایی را کاهش می دهند. همچنین بسیاری از پرندگان در گرده افشانی گل ها و پخش دانه های گیاهان نقش دارند که به احیای جنگل ها و مراتع کمک می کند. حذف پرندگان از چرخه طبیعت، تعادل زیستی را به شدت مختل خواهد کرد.
یکی از اهداف اصلی روز پرنده، تغییر فرهنگ شکار به فرهنگ تماشا و حفاظت است. ترویج اکوتوریسم و پرنده نگری می تواند جایگزین اقتصادی مناسبی برای جوامع محلی باشد که پیش از این به شکار وابسته بودند. آموزش به کودکان و نوجوانان درباره زیبایی و اهمیت پرندگان، سرمایه گذاری برای آینده محیط زیست کشور است.
هنگام مشاهده پرندگان باید اصولی را رعایت کرد تا آرامش آن ها برهم نخورد. حفظ فاصله مناسب، سکوت در طبیعت، نپوشیدن لباس های با رنگ جیغ و عدم نزدیک شدن به لانه ها و جوجه ها از مهم ترین اصول اخلاقی پرنده نگری است. هدف ما لذت بردن از دیدن پرندگان در محیط طبیعی شان است، بدون اینکه به آن ها استرس وارد کنیم.
