تیرگان، یادگارِ روزی است که آرش، جانِ خود را در تیر نهاد و مرزهای ایران را به وسعتِ عشق گسترش داد. این جشن ملی گرامی باد.
ادبی_حماسی
2
آب میپاشیم تا کینهها شسته شود و تیر میاندازیم تا مرزهای دوستی مشخص گردد. جشن تیرگان و آغاز تابستان خجسته باد.
ادبی_حماسی
3
درود بر نیاکانی که شادی را در قطراتِ آب و غرور را در پروازِ تیر جستجو میکردند. جشن باستانی تیرگان و روز ملی دماوند مبارک.
ادبی_حماسی
4
تیرگان، جشنِ پیوندِ باران و خورشید است. روزی که تیشتر (فرشته باران) بر دیوِ خشکسالی پیروز شد. تابستانتان پر برکت.
ادبی_حماسی
5
به یاد آرش کمانگیر که بر فراز دماوند ایستاد و ایران را دوباره ترسیم کرد. اول تیرماه، طلیعه جشنهای تابستانی مبارک.
ادبی_حماسی
6
آبپاشان، رسمِ لطیفِ ایرانیان است برای استقبال از گرما. بیایید دلهایمان را با آبِ مهر و دوستی شستشو دهیم.
ادبی_حماسی
7
امروز روزی است که آب، حرمتِ روشنی دارد و تیر، حکمِ آزادی. جشن تیرگان بر تمام ایرانیانِ پاکنهاد مبارک.
ادبی_حماسی
8
از دماوند تا اروند، نامِ آرش زنده است. تیرگان بهانهای است برای یادآوری اینکه جانمان فدای ایران باد.
ادبی_حماسی
9
جشن تیرگان، جشن ستایشِ دانایی و دفعِ خشکسالی است. باشد که سرزمینمان همیشه از دروغ و خشکسالی در امان باشد.
ادبی_حماسی
10
دستبندهای تیر و باد را به دست میبندیم و آرزوهایمان را به باد میسپاریم. آیینهای کهن سرزمین مادری پاینده باد.
ادبی_حماسی
تاریخی_فرهنگی
1
تیرگان تنها یک جشن نیست؛ حافظه تاریخی یک ملت در پاسداشت مرز و بوم و آب است.
تاریخی_فرهنگی
2
آیین آبپاشان در اول تیر، نمادی از طلب باران و دوری از خشکی و دشمنی بوده است. سنتهای زیبا را زنده نگه داریم.
تاریخی_فرهنگی
3
سیزدهم تیرماه جشن تیرگان است اما آغاز تابستان با آیینهای مشابهی چون آبپاشان گره خورده است. تابستانتان شاد.
تاریخی_فرهنگی
4
به خجستگی جشن تیرگان، آرزو میکنیم کمانِ بختتان بلند و تیرِ مرادتان به هدف بنشیند.
تاریخی_فرهنگی
کوتاه
1
تیرگان، جشنِ آب و آفتاب مبارک.
کوتاه
2
به یادِ آرش، به نامِ ایران. تیرگان خجسته باد.
کوتاه
3
جشن آبپاشان؛ شادباشِ آغاز تابستان.
کوتاه
4
تیرِ آرش، مرزِ غیرتِ ماست.
کوتاه
5
روز ملی دماوند و جشن تیرگان گرامی باد.
کوتاه
6
آب روشنایی است؛ جشن آبریزگان مبارک.
کوتاه
7
پاینده ایران، زنده باد یاد آرش.
کوتاه
8
شادی و آببازی، رسمِ خوشِ نیاکان.
کوتاه
9
تیرگان؛ نمادِ همبستگیِ ملی.
کوتاه
10
تابستان با جشنِ آب آغاز میشود.
کوتاه
جشن تیرگان؛ حماسه و نیایش
تیرگان یکی از بزرگترین جشنهای ایران باستان است که در تیرروز از تیرماه (۱۳ تیر) برگزار میشود، اما آیینهای مرتبط با آن مانند آبپاشان از اول تیر (آغاز تابستان) شروع میشود. این جشن یادآور دو واقعه مهم است: یکی حماسه آرش کمانگیر که با پرتاب تیر مرز ایران و توران را مشخص کرد، و دیگری پیروزی تیشتر (فرشته باران) بر اپوش (دیو خشکسالی).
آرش کمانگیر؛ نماد جانفشانی
آرش، پهلوان اسطورهای ایران، برای پایان دادن به جنگ و تعیین مرزها، تمام جان و توان خود را در تیری گذاشت و از فراز کوه دماوند پرتاب کرد. این تیر فرسنگها رفت و بر تنه درخت گردویی نشست. آرش پس از این پرتاب، جان سپرد و به نماد فداکاری برای وطن تبدیل شد. تیرگان، روز گرامیداشت این قهرمان ملی است.
آیین آبپاشان (آبریزگان)
در این جشن، مردم به کنار چشمهها و رودها میرفتند و با پاشیدن آب به روی یکدیگر، گرمای تابستان را جشن میگرفتند و طلب باران میکردند. این رسم نشاندهنده اهمیت آب در اقلیم خشک ایران و روحیه شادزیستی ایرانیان بوده است.
فال کوزه و دستبند تیر و باد
از دیگر رسوم تیرگان، بستن دستبندی بافته شده از هفت رنگ نخ (تیر و باد) به دست است که بعد از ۹ روز به باد سپرده میشود تا آرزوها را ببرد. همچنین مراسم فال کوزه و شعرخوانی، بخشی از این جشن فرهنگی است.
روز ملی دماوند
کوه دماوند به عنوان بام ایران و محل پرتاب تیر آرش، جایگاه ویژهای در جشن تیرگان دارد. دوستداران محیط زیست و کوهنوردان، این ایام را به عنوان روز ملی دماوند گرامی میدارند و بر حفظ این اثر طبیعی تأکید میکنند.
سوالات متداول
تیرگان دقیقا چه روزی است؟
طبق تقویم زرتشتی ۱۳ تیر، اما در تقویم رسمی و خورشیدی گاهی ۱۰ تیر جشن گرفته میشود. آیینهای تابستانی از ۱ تیر شروع میشود.
آرش کمانگیر از کدام کوه تیر انداخت؟
کوه دماوند (و در برخی روایتها کوههای طبرستان).
معنی تیشتر چیست؟
ستاره باران یا فرشته موکل بر باران در اساطیر ایران که با خشکسالی میجنگد.
چرا آب میپاشند؟
برای خنک شدن در گرما، طلب باران، و شستن کدورتها و کینهها.
آیا تیرگان تعطیل رسمی است؟
خیر، اما در برخی مناطق و بین زرتشتیان و دوستداران فرهنگ ایران جشن گرفته میشود.
غذاهای جشن تیرگان چیست؟
آش رشته، شله زرد و شیرینیهای سنتی.
دستبند تیر و باد چیست؟
ریسمانی از هفت رنگ نخ که به دست میبندند و روز باد (۱۰ روز بعد) به باد یا آب میسپارند.
ارتباط تیرگان با روز قلم؟
برخی معتقدند تیرگان روز بزرگداشت نویسندگان و کاتبان در ایران باستان نیز بوده است (۱۴ تیر).
شعر معروف درباره آرش از کیست؟
سیاوش کسرایی (منم آرش، سپاهی مرد آزاده...).
چگونه تیرگان را امروزه جشن بگیریم؟
با خواندن شاهنامه، آببازی نمادین (با صرفهجویی)، و گرامیداشت دماوند.