روز جهانی نان (World Bread Day) هر ساله در ۱۶ اکتبر برگزار میشود. این روز توسط اتحادیه بینالمللی نانوایان و قنادان (UIBC) نامگذاری شده است. تاریخ ۱۶ اکتبر همزمان با روز جهانی غذا است، چرا که نان به عنوان یکی از اصلیترین و قدیمیترین غذاهای بشر، نماد امنیت غذایی و تغذیه در سراسر جهان محسوب میشود. هدف از این روز، ارج نهادن به هنر نانوایی، ترویج فرهنگ مصرف نان سالم و جلوگیری از هدر رفتن این برکت الهی است.
ایران یکی از غنیترین فرهنگهای نان را در جهان دارد. نان سنگک (پخته شده روی سنگریزه) به عنوان یکی از سالمترین نانهای دنیا شناخته میشود. نان بربری با بافت ضخیم و اسفنجی، نان لواش با ضخامت کم و ماندگاری بالا، و نان تافتون از محبوبترین نانهای ایرانی هستند. هر منطقه از ایران نیز نانهای محلی خاص خود را دارد که بخشی از میراث ناملموس فرهنگی ماست.
نان سالم، نانی است که از آرد کامل (سبوسدار) تهیه شده باشد. سبوس گندم منبع غنی فیبر، ویتامینهای گروه B، آهن و منیزیم است. مصرف نانهای سبوسدار به تنظیم قند خون، بهبود عملکرد دستگاه گوارش، کاهش کلسترول و پیشگیری از چاقی کمک میکند. متأسفانه مصرف نانهای سفید (بدون سبوس) که ارزش غذایی کمتری دارند، رواج یافته که نیازمند اصلاح الگوی مصرف است.
در فرهنگ ایرانی و اسلامی، نان جایگاهی مقدس دارد و به آن «برکت» میگویند. قسم خوردن به «نان و نمک» نشانه صداقت است و دور ریختن یا زیر پا گذاشتن نان گناه و بیاحترامی محسوب میشود. در گذشته اگر تکه نانی در راه میدیدند، آن را برداشته، میبوسیدند و در جای بلندی میگذاشتند تا زیر پا نماند. این احترام نمادین، نشانه سپاسگزاری از نعمتهای خداوند است.
شغل نانوایی به دلیل سر و کار داشتن با رزق مردم و تحمل گرمای آتش، همواره شغلی محترم و سخت بوده است. نانوایان (شاطرها) با مهارت و زحمت فراوان، خمیر را آماده و طبخ میکنند. روز جهانی نان فرصتی است تا از زحمات این قشر شریف که صبحهای زود بیدار میشوند تا نان تازه بر سر سفرههای ما باشد، قدردانی کنیم.
