اول مارس از سوی سازمان جهانی دفاع غیرنظامی (ICDO) نامگذاری شده است. هدف این روز جلب توجه افکار عمومی به اهمیت حفاظت از جان و مال مردم در برابر بلایای طبیعی و حوادث انسانساز است. آتشنشانان به عنوان نیروهای عملیاتی خط مقدم، نقش کلیدی در تحقق اهداف دفاع غیرنظامی ایفا میکنند و همواره اولین کسانی هستند که در صحنه خطر حاضر میشوند.
شغل آتشنشانی با خطر و ایثار عجین شده است. در فرهنگ ایرانی، یادآور حماسههایی همچون حادثه پلاسکو است که در آن آتشنشانان با نثار جان خود، درس مردانگی دادند. این روحیه برگرفته از فرهنگ شهادتطلبی و انساندوستی است که در رگهای جامعه ما جریان دارد.
هرچند گاهی این دو واژه به جای هم استفاده میشوند، اما دفاع غیرنظامی (Civil Defence) بیشتر بر حفاظت از مردم در برابر سوانح و بلایا تمرکز دارد، در حالی که پدافند غیرعامل (Passive Defence) شامل اقدامات پیشگیرانه دفاعی بدون استفاده از سلاح برای کاهش آسیبپذیری زیرساختها در برابر تهدیدات دشمن است. آتشنشانان در هر دو حوزه نقشی حیاتی دارند.
روز جهانی دفاع غیرنظامی فرصتی برای تأکید بر آموزش همگانی است. اگر شهروندان با اصول اولیه اطفای حریق و کمکهای اولیه آشنا باشند، کار آتشنشانان تسهیل شده و خسارات جانی و مالی به شدت کاهش مییابد. پیشگیری همیشه مقدم بر درمان و عملیات است.
در اسلام، نجات جان یک انسان برابر با نجات جان تمام بشریت دانسته شده است. آتشنشانان با این نیت الهی وارد میدان میشوند و عملشان رنگ و بوی خدایی دارد. این نگاه معنوی، تحمل سختیهای این شغل پر استرس را برای آنان ممکن میسازد.
