متن دو زبانه اشعار خیام روز جهانی شعر 1405

21 مارس

رباعیات فلسفی

1

این قافله عمر عجب میگذرد، دریاب دمی که با طرب میگذرد. ترجمه انگلیسی: This caravan of life passes strangely, Seize the moment that passes with joy.

رباعیات فلسفی
2

اسرار ازل را نه تو دانی و نه من، وین حرف معما نه تو خوانی و نه من. ترجمه انگلیسی: The secrets of eternity neither you know nor I, And this puzzle neither you can read nor I.

رباعیات فلسفی
3

از دی که گذشت هیچ از او یاد مکن، فردا که نیامده ست فریاد مکن. ترجمه انگلیسی: Do not dwell on the yesterday that has passed, Do not cry out for the tomorrow that has not yet come.

رباعیات فلسفی
4

برخیز و مخور غم جهان گذران، بنشین و دمی به شادمانی گذران. ترجمه انگلیسی: Arise and do not grieve for this fleeting world, Sit and spend a moment in happiness.

رباعیات فلسفی
5

در دایره ای که آمد و رفتن ماست، آن را نه بدایت نه نهایت پیداست. ترجمه انگلیسی: In this circle of our coming and going, Neither a beginning nor an end is visible.

رباعیات فلسفی

پند و اندرز

1

هرگز دل من ز علم محروم نشد، کم ماند ز اسرار که معلوم نشد. ترجمه انگلیسی: My heart was never deprived of knowledge, Few secrets remained that were not revealed.

پند و اندرز
2

گر یک نفست ز زندگانی گذرد، مگذار که جز به شادمانی گذرد. ترجمه انگلیسی: If a single breath of your life passes, Let it not pass except in happiness.

پند و اندرز
3

خیام اگر ز باده مستی خوش باش، با ماهرخی اگر نشستی خوش باش. ترجمه انگلیسی: Khayyam, if you are drunk with wine be happy, If you sit with a moon-faced beauty be happy.

پند و اندرز
4

از آمدن و رفتن ما سودی کو؟ وز تار امید عمر ما پودی کو؟ ترجمه انگلیسی: What profit is there in our coming and going? Where is the warp for the weft of our lifes hope?

پند و اندرز
5

چون عاقبت کار جهان نیستی است، انگار که نیستی چو هستی خوش باش. ترجمه انگلیسی: Since the end of the worlds work is nothingness, Imagine you are not, while you are, be happy.

پند و اندرز

گذر عمر

1

ای دوست بیا تا غم فردا نخوریم، وین یکدم عمر را غنیمت شمریم. ترجمه انگلیسی: My friend, come let us not worry about tomorrow, And let us cherish this one moment of life.

گذر عمر
2

یک چند به کودکی به استاد شدیم، یک چند به استادی خود شاد شدیم. ترجمه انگلیسی: For a while we were pupils to a master, For a while we were happy being masters ourselves.

گذر عمر
3

افسوس که نامه جوانی طی شد، وان تازه بهار زندگانی دی شد. ترجمه انگلیسی: Alas, the book of youth is finished, And that fresh spring of life has become winter.

گذر عمر
4

آن قصر که جمشید در او جام گرفت، آهو بچه کرد و روبه آرام گرفت. ترجمه انگلیسی: The palace where Jamshid held his cup, The gazelle gave birth and the fox took rest.

گذر عمر
5

یاران موافق همه از دست شدند، در پای اجل یکان یکان پست شدند. ترجمه انگلیسی: Agreeable friends are all gone, One by one they were humbled at the feet of death.

گذر عمر

راز هستی

1

آنان که محیط فضل و آداب شدند، در جمع کمال شمع اصحاب شدند. ترجمه انگلیسی: Those who became the encompassed of grace and manners, Became the candle of the gathering in perfection.

راز هستی
2

جامی است که عقل آفرین میزندش، صد بوسه ز مهر بر جبین میزندش. ترجمه انگلیسی: It is a cup that reason praises, And plants a hundred kisses of love on its brow.

راز هستی
3

ابر آمد و باز بر سر سبزه گریست، بی باده ارغوان نمیباید زیست. ترجمه انگلیسی: The cloud came and wept again over the grass, One should not live without purple wine.

راز هستی
4

ترکیب پیاله ای که در هم پیوست، بشکستن آن روا نمیدارد مست. ترجمه انگلیسی: The composition of the cup that was joined together, The drunkard does not deem it right to break.

راز هستی
5

چون لاله به نوروز قدح گیر به دست، با لاله رخی اگر تو را فرصت هست. ترجمه انگلیسی: Like the tulip at Nowruz take the cup in hand, With a tulip-cheeked one if you have the chance.

راز هستی

نیایش و حیرت

1

ای آنکه نتیجه چهار و هفتی، وز هفت و چهار دایم در تفتی. ترجمه انگلیسی: O you who are the result of the four and seven, And are always in heat from the seven and four.

نیایش و حیرت
2

گویند کسان بهشت با حور خوش است، من میگویم که آب انگور خوش است. ترجمه انگلیسی: Some say paradise with Houris is pleasant, I say the juice of the grape is pleasant.

نیایش و حیرت
3

قومی متفکرند در مذهب و دین، قومی به گمان فتاده در راه یقین. ترجمه انگلیسی: A group is thinking about sect and religion, A group is lost in doubt on the way to certainty.

نیایش و حیرت
4

می خوردن و شاد بودن آیین منست، فارغ بودن ز کفر و دین دین منست. ترجمه انگلیسی: Drinking wine and being happy is my creed, Being free from unbelief and faith is my religion.

نیایش و حیرت
5

هشیار گل و بلبل و مستند همه، استاد و مرید و خرقه دستند همه. ترجمه انگلیسی: The rose and nightingale are sober and all are drunk, Master and disciple and cloak are all hand in hand.

نیایش و حیرت

حکیم عمر خیام؛ اختر تابناک آسمان ادب

حکیم عمر خیام نیشابوری، ریاضی دان، ستاره شناس و شاعر بزرگ ایرانی است که شهرت جهانی دارد. رباعیات او با زبانی ساده اما پرمغز، عمیق ترین پرسش های فلسفی بشر درباره هستی، نیستی و گذر عمر را مطرح میکند. در روز جهانی شعر، بازخوانی آثار او پلی است میان تفکر ایرانی و مخاطبان جهانی.

ترجمه پذیری و شهرت جهانی رباعیات

یکی از ویژگی های بارز اشعار خیام، قابلیت ترجمه پذیری بالای آن هاست. مفاهیم انسانی و جهان شمول مطرح شده در رباعیات، باعث شده تا ادوارد فیتزجرالد و دیگر مترجمان بتوانند جوهره اندیشه خیام را به زبان انگلیسی منتقل کنند. این ترجمه ها نقش بسزایی در معرفی ادبیات غنی فارسی به غرب داشته اند.

فلسفه دم را غنیمت شمردن

پیام اصلی خیام، غنیمت شمردن لحظه حال و پرهیز از حسرت گذشته یا ترس از آینده است. این نگاه حکیمانه که با آموزه های دینی درباره گذرا بودن دنیا نیز همخوانی دارد، انسان را به بهره برداری صحیح از نعمت عمر و زندگی شادمانه و معنوی دعوت میکند.

خیام و روز جهانی شعر

انتخاب اشعار خیام برای روز جهانی شعر، انتخابی هوشمندانه است زیرا او نماد خردورزی در شعر پارسی است. تلفیق علم و هنر در شخصیت او، الگویی بی نظیر برای جهانیان ساخته است. خواندن ترجمه انگلیسی اشعار او، راهی عالی برای تبادل فرهنگی و گفتگوی تمدن هاست.

زیبایی شناسی در کلام خیام

خیام با کمترین واژگان، بیشترین معنا را خلق میکند. ایجاز، استعارات دقیق و آهنگ دلنشین کلام او، حتی در ترجمه نیز تا حد زیادی حفظ میشود. مرور این اشعار به دو زبان، ظرافت های زبانی و تفاوت های ساختاری میان فارسی و انگلیسی را نیز برای علاقه مندان به ادبیات تطبیقی آشکار میسازد.

سوالات متداول

چرا اشعار خیام در جهان مشهور است؟
به دلیل مفاهیم عمیق انسانی، فلسفی و جهان شمولی که دغدغه مشترک بشریت است و ترجمه های قوی مانند ترجمه فیتزجرالد.
پیام اصلی رباعیات خیام چیست؟
غنیمت شمردن عمر، ناپایداری دنیا، پرهیز از ریا و تظاهر، و لذت بردن از لحظه حال پیام های کلیدی او هستند.
آیا ترجمه های انگلیسی حق مطلب را ادا کرده اند؟
ترجمه فیتزجرالد اگرچه آزاد است، اما توانسته روح و فضای کلی اندیشه خیام را به زیبایی به مخاطب غربی منتقل کند.
بهترین رباعی خیام برای روز جهانی شعر کدام است؟
رباعی این قافله عمر عجب میگذرد به دلیل پیام جهانی اش درباره ارزش زمان، بسیار مناسب است.
آیا خیام فقط شاعر بوده است؟
خیر، او در اصل ریاضی دان و منجم برجسته ای بود و شعر سرودن تفنن او محسوب میشد، اما اکنون بیشتر با اشعارش شناخته میشود.
چه کسانی خیام را به انگلیسی ترجمه کرده اند؟
ادوارد فیتزجرالد معروف ترین آنهاست، اما افراد دیگری مانند آرتور آربری و پیتر آوری نیز ترجمه های دقیقی ارائه داده اند.
سبک شعری خیام چیست؟
سبک او در قالب رباعی است که شعری کوتاه، موجز و فلسفی است و معمولاً در چهار مصرع پیامی کامل را میرساند.
آیا مضامین خیام با فرهنگ اسلامی مغایرت دارد؟
اگر با دید عرفانی و حکیمانه به ناپایداری دنیا و نفی تعلقات دنیوی نگریسته شود، با بسیاری از آموزه های معنوی همسو است.
چگونه میتوان از این متون در شبکه های اجتماعی استفاده کرد؟
این متون دو زبانه برای پست های آموزشی، استوری ها و کپشن های اینستاگرام جهت جذب مخاطبان بین المللی عالی هستند.
روز جهانی شعر چه ارتباطی با خیام دارد؟
خیام به عنوان یکی از ستون های ادبیات کلاسیک جهان، نماینده شایسته ای برای معرفی غنای شعر فارسی در چنین روزی است.
WordAbyss - متن انگلیسی و فارسی اشعار خیام برای روز جهانی شعر 1405