عید فطر، که در روز اول ماه شوال جشن گرفته میشود، یکی از بزرگترین اعیاد اسلامی است. کلمه فطر از ریشه فطرت به معنای سرشت و آفرینش است. در این روز، انسان مؤمن پس از یک ماه عبادت، روزهداری و مبارزه با هوای نفس، غبار گناه را از دل زدوده و به فطرت پاک الهی خود بازمیگردد. گویی دوباره متولد شده است. این عید، جشن پیروزی روح بر جسم و عقل بر نفس است.
روز عید فطر آداب خاصی دارد که مهمترین آنها پرداخت زکات فطره پیش از نماز عید است. این کار هم باعث قبولی روزه میشود و هم به اقتصاد فقرا کمک میکند. تکبیر گفتن (الله اکبر...) بعد از نمازها، غسل کردن، پوشیدن لباس پاکیزه و خوشبو، و اقامه نماز باشکوه عید فطر به جماعت در فضای باز، از دیگر مستحبات مؤکد این روز است. همچنین صله رحم و دیدار با خویشاوندان در این روز بسیار سفارش شده است.
در روایات آمده است که در روز عید فطر، خداوند به فرشتگان میفرماید: پاداش آن کارگری که کارش را به اتمام رسانده چیست؟ فرشتگان میگویند: پاداش او پرداخت کامل مزدش است. خداوند میفرماید: من شما را گواه میگیرم که پاداش روزه و نماز بندگانم را خشنودی و مغفرت خود قرار دادم. حضرت علی (ع) میفرمایند: این عید برای کسی عید است که خداوند روزه و نمازش را پذیرفته باشد.
نماز عید فطر، نمایشی عظیم از وحدت، همبستگی و اقتدار امت اسلامی است. صفوف به هم فشرده مسلمانان که یکصدا تکبیر میگویند و قنوتهای پرمغز (اللهم اهل الکبریاء و العظمه) را زمزمه میکنند، لرزه بر اندام دشمنان اسلام میاندازد. این نماز، شکرگزاری جمعی برای توفیق بندگی است و دلها را به هم نزدیک میکند.
عید فطر پایان راه نیست، بلکه آغاز مسیری جدید است. مهمترین چالش پس از عید، حفظ حال خوش معنوی و دستاوردهای ماه رمضان (مانند سحرخیزی، انس با قرآن، و کنترل چشم و زبان) در طول یازده ماه آینده است. وداع با رمضان نباید وداع با بندگی باشد. عید فطر جشنی است برای پیمان بستن دوباره با خدا که «من دیگر آن آدم سابق نیستم».
