دوره ابتدایی، مهمترین و حساسترین مرحله در نظام آموزشی است. در این دوره، شالوده شخصیت، اخلاق و سواد دانشآموز شکل میگیرد. آموزگاران ابتدایی نه تنها مسئولیت آموزش خواندن، نوشتن و حساب کردن را بر عهده دارند، بلکه اولین الگوهای اجتماعی کودک خارج از محیط خانه هستند. صبر، مهربانی و مهارت آنها در برقراری ارتباط با کودکان، میتواند مسیر زندگی یک انسان را برای همیشه تغییر دهد و علاقه به یادگیری را در او نهادینه کند.
تدریس به کودکان، نیازمند اقیانوسی از صبر و گذشت است. آموزگار ابتدایی باید با روحیات متفاوت دهها کودک کنار بیاید، تفاوتهای فردی آنها را درک کند و با زبانی کودکانه، مفاهیم پیچیده را انتقال دهد. این سطح از ایثار و تحمل، شغل آنها را به کاری فراتر از یک وظیفه اداری تبدیل میکند و به آن رنگ و بوی عشق و عبادت میدهد. روز معلم، فرصتی ناچیز برای سپاس از این حجم بزرگ از فداکاری است.
در میان تمام معلمان، معلم کلاس اول جایگاهی ویژه و نوستالژیک دارد. او کسی است که دست کودک را میگیرد و او را وارد دنیای بیانتهای کلمات میکند. اولین کلمهای که کودک مینویسد (معمولاً «بابا» یا «آب»)، لحظهای تاریخی در زندگی اوست که با نام معلم کلاس اول گره خورده است. روانشناسان معتقدند کیفیت رابطه کودک با معلم کلاس اول، تأثیر مستقیمی بر اعتماد به نفس و موفقیت تحصیلی او در سالهای آینده دارد.
در دوره ابتدایی، ارتباط تنگاتنگ میان خانه و مدرسه ضرورتی انکارناپذیر است. معلم به تنهایی نمیتواند بار تربیت و آموزش را به دوش بکشد. والدینی که با احترام و قدرشناسی با معلم برخورد میکنند و در فرآیند یادگیری فرزندشان مشارکت دارند، به معلم انگیزه دوچندان میدهند. روز معلم بهانهای است تا والدین با قدردانی از زحمات آموزگار، به فرزندان خود درس احترام به علم و مقام معلم را بیاموزند.
در آموزههای اسلامی، معلم مقامی همتراز با والدین و حتی بالاتر دارد، زیرا والدین مسئول جسم کودک هستند و معلم مسئول روح و جان او. امام علی (ع) میفرمایند: «هر کس کلمهای به من بیاموزد، مرا بنده خود کرده است.» این حدیث نشاندهنده عظمت کار معلمانی است که الفبای زندگی را میآموزند. گرامیداشت ۱۲ اردیبهشت، احیای این سنت حسنه دینی و ملی در تکریم مقام علم است.
