روز ۱۰ ژوئن به عنوان روز جهانی صنایع دستی (World Handicrafts Day) نامگذاری شده است. این روز مصادف با تأسیس شورای جهانی صنایع دستی (WCC) در سال ۱۹۶۴ است. هدف از این شورا که وابسته به یونسکو است، تشویق، کمک و راهنمایی صنعتگران دستی و همچنین بالا بردن سطح اطلاعات تخصصی و حرفهای آنهاست. ایران یکی از اعضای فعال این شورا است و جایگاه ویژهای در دنیای صنایع دستی دارد.
ایران یکی از سه قطب اصلی صنایع دستی در جهان است. تنوع محصولات هنری در ایران بینظیر است؛ از قالی و گلیم تا میناکاری، خاتمکاری، قلمزنی، سفالگری و پارچهبافی. بسیاری از شهرهای ایران توسط شورای جهانی صنایع دستی به عنوان شهر جهانی ثبت شدهاند؛ مانند اصفهان (شهر جهانی صنایع دستی)، تبریز (شهر جهانی فرش)، مشهد (شهر جهانی سنگهای قیمتی) و لالجین (شهر جهانی سفال).
صنایع دستی علاوه بر ارزش فرهنگی، نقش مهمی در اقتصاد مقاومتی و اشتغالزایی دارد. این صنعت با سرمایه اندک قابل راهاندازی است و میتواند منبع درآمد خوبی برای زنان روستایی و عشایر و جوانان خلاق باشد. صادرات صنایع دستی (بهویژه فرش و فیروزه) یکی از منابع ارزآوری غیرنفتی برای کشور محسوب میشود که نیازمند حمایت و بازاریابی مدرن است.
هر اثر صنایع دستی، شناسنامهای از فرهنگ، آداب و رسوم و باورهای مردم یک منطقه است. طرحها و نقشهای استفاده شده در صنایع دستی ایران، اغلب ریشه در اسطورهها، ادبیات و مفاهیم مذهبی دارد. استفاده از صنایع دستی در زندگی روزمره و دکوراسیون منازل، به حفظ این هویت ملی و انتقال آن به نسلهای آینده کمک میکند.
مهمترین ویژگی صنایع دستی، «انسانساخت» بودن و جنبه هنری آن است. در تولید این آثار، دست و ذهن هنرمند به طور همزمان درگیر است و هیچ دو اثری کاملاً شبیه هم نیستند. این تفاوت با تولیدات انبوه کارخانهای، به صنایع دستی ارزش معنوی و مادی ویژهای میبخشد که روح و گرما را به محیط زندگی میآورد.
