روز جهانی توالت (World Toilet Day) که هر ساله در ۱۹ نوامبر برگزار میشود، یک رویداد رسمی سازمان ملل متحد است. هدف اصلی این روز، جلب توجه جهانیان به بحران بهداشت و موضوع مهم دسترسی به سرویسهای بهداشتی ایمن و پاکیزه است. در فرهنگ ایرانی و اسلامی، طهارت و پاکیزگی جایگاه ویژهای دارد و احادیث فراوانی بر نظافت به عنوان جزئی از ایمان تاکید دارند. این روز فرصتی است تا اهمیت زیرساختهای فاضلاب و نقش آن در سلامت عمومی و پیشگیری از بیماریها بررسی شود.
دسترسی به سرویس بهداشتی مناسب یکی از اهداف توسعه پایدار (SDG 6) است که بر آب سالم و بهداشت برای همه تا سال ۲۰۳۰ تاکید دارد. نبود سیستم دفع فاضلاب مناسب باعث آلودگی منابع آب، خاک و شیوع بیماریهای واگیردار میشود. در کشور ما ایران، توسعه شبکههای جمعآوری فاضلاب و تصفیهخانهها گامی بزرگ در جهت حفظ محیط زیست و ارتقای سطح سلامت جامعه محسوب میشود و این روز بهانهای برای تقدیر از این پیشرفتهاست.
اسلام دینی است که بر پایه پاکی و طهارت بنا شده است. احکام طهارت و تاکید بر شستشو و نظافت بدن و لباس، نشاندهنده اهمیت این موضوع در سبک زندگی اسلامی است. وجود سرویسهای بهداشتی پاکیزه در مساجد، اماکن متبرکه و معابر عمومی، نشانی از توجه فرهنگ ایرانی-اسلامی به رفاه و سلامت زائران و شهروندان است. روز جهانی توالت در واقع یادآور این ارزش دینی و فرهنگی در مقیاسی جهانی است.
مدیریت نادرست فاضلاب انسانی میتواند فاجعهبار باشد. فاضلاب تصفیه نشده که وارد طبیعت میشود، چرخهی بیماری و فقر را تشدید میکند. روز جهانی توالت بر راهکارهای نوین تصفیه فاضلاب و بازچرخانی آب تاکید دارد. در مناطقی که با کمبود آب مواجه هستند، استفاده مجدد از پساب تصفیه شده برای کشاورزی و صنعت (با رعایت استانداردها) راهکاری حیاتی است که در این روز مورد بحث قرار میگیرد.
یکی از ابعاد مهم روز جهانی توالت، آموزش بهداشت فردی به ویژه به کودکان است. شستن دستها پس از استفاده از سرویس بهداشتی و حفظ نظافت این مکانها، سادهترین و موثرترین راه برای جلوگیری از انتقال ویروسها و باکتریهاست. مدارس و رسانهها در این روز میتوانند با تولید محتوای آموزشی، فرهنگ استفاده صحیح و نگهداری از سرویسهای بهداشتی عمومی و خصوصی را ترویج دهند.
