مسیر «طریقالعلما» یا راه دانشمندان، یکی از مسیرهای قدیمی و سنتی پیادهروی اربعین است که از شهر کوفه آغاز شده و با عبور از نخلستانها و کناره شط فرات به کربلا میرسد. در گذشته که پیادهروی اربعین توسط رژیم بعث ممنوع بود، علما و بزرگان حوزه علمیه نجف به صورت شبانه و مخفیانه از این مسیر نخلستانی برای زیارت استفاده میکردند. این مسیر به دلیل قدمت و معنویت خاصش، مورد توجه زائرانی است که به دنبال حال و هوای سنتی و خلوتتر هستند.
بر خلاف مسیر اصلی که جادهای آسفالته، عریض و مملو از هزاران موکب به هم پیوسته است، مسیر طریقالعلما از میان روستاها و نخلستانها میگذرد. این مسیر سایه بیشتری دارد و هوا در آنجا لطیفتر است، اما تراکم موکبها کمتر بوده و امکانات رفاهی مانند سرویسهای بهداشتی، اینترنت و درمانگاهها محدودتر است. همچنین این مسیر کمی طولانیتر از مسیر اصلی (حدود ۹۰ کیلومتر) است.
عبور از کنار رودخانه فرات و تماشای جریان آب، یادآور تشنگی لبان شهدای کربلا است و روضهای مجسم را برای زائر تداعی میکند. سکوت نسبی این مسیر فرصت بهتری برای تفکر، مناجات و خلوت با خدا فراهم میآورد. طبیعت بکر، نخلهای سر به فلک کشیده و زندگی روستایی مردم عراق، جلوههای بصری زیبایی را خلق میکند که در مسیر اصلی کمتر دیده میشود.
اگرچه نیروهای امنیتی (حشد الشعبی) امنیت این مسیر را نیز تامین میکنند، اما به دلیل بافت روستایی و نخلستانی، توصیه میشود زائران (به ویژه بانوان و سفر اولیها) تنها و در شبهای تاریک در این مسیر تردد نکنند. حرکت گروهی و در روشنایی روز ایمنتر است. همچنین زائران باید کفش مناسب پیادهروی در مسیرهای خاکی و مقداری آب و غذای خشک همراه داشته باشند.
علاوه بر مسیر نجف، برخی زائران مسیر حله به کربلا یا کاظمین به کربلا را انتخاب میکنند. مسیر حله محل عبور زائرانی است که از جنوب عراق میآیند و به مهماننوازی فوقالعاده مشهور است. مسیر بغداد/کاظمین نیز برای کسانی که ابتدا به زیارت امامین جوادین (ع) میروند گزینه مناسبی است، اما باید توجه داشت که مسائل امنیتی در این مسیرها نیازمند دقت بیشتری است و باید با کاروانهای مطمئن همراه شد.
