از مشهدِ رضا (ع) چه خبر آوردهای؟ / انگار که قرصِ قمر آوردهای.
اشعار کوتاه و صمیمی
8
دلتنگِ تو بودیم و دعاهای تو / قربانِ صفا و مهر و وفای تو.
اشعار کوتاه و صمیمی
9
یک شهر به استقبالِ تو آمده است / چون بویِ خوشِ آن حرم آمده است.
اشعار کوتاه و صمیمی
10
زیارت قبول و خستگیات در / خوش آمدی ای سایهیِ رویِ سر.
اشعار کوتاه و صمیمی
شعر نو کوتاه
1
آمدی،
و عطرِ حرم،
جایِ خالیات را پر کرد.
زیارت قبول،
مسافرِ سرزمینِ نور.
شعر نو کوتاه
2
چشمهایت،
آینهکاریِ حرم شدهاند.
خوش آمدی،
که سوغاتت آرامش است.
شعر نو کوتاه
3
هنوز،
صدایِ نقاره در گوشت میپیچد.
و ما،
به احترامِ این صدا،
تمامقد میایستیم.
خوش آمدی زائر.
شعر نو کوتاه
4
از بابالجواد که آمدی بیرون،
دل ما را هم آوردی؟
رسیدن بخیر،
کبوترِ حرم.
شعر نو کوتاه
5
اینجا،
همه منتظرند.
تا خاکِ عبایت را،
تکانی بدهی،
و مدینه را معطر کنی.
زیارت قبول، شاهنشینِ قلبم.
شعر نو کوتاه
سنت استقبال و چاوشیخوانی
استقبال از زائران مشهد الرضا (ع) با شعر و چاوشیخوانی، یکی از سنتهای دیرینه فرهنگ ایرانی است. در گذشته، وقتی زائری از مشهد برمیگشت، مردم با خواندن اشعاری مانند «بر مشامم میرسد هر لحظه بوی کربلا» (یا بوی رضا) به پیشواز او میرفتند. این اشعار، فضایی حماسی و معنوی ایجاد میکرد و ارزش زیارت را به همگان یادآور میشد. امروزه نیز نوشتن شعر روی بنرها یا خواندن دوبیتیهای خوشآمدگویی، ادامه همان سنت زیباست که نشاندهنده احترام جامعه به زائر ولی خداست.
مضامین اشعار استقبال
اشعار استقبال معمولاً حول محور چند موضوع میچرخند: خوشآمدگویی، تبریک قبولی زیارت (زیارت قبول)، اشاره به لقبهای امام رضا (ع) (مانند شاه خراسان، ضامن آهو، غریب الغربا)، و درخواست سوغاتی معنوی (دعا و شفاعت). در این اشعار، زائر به عنوان کسی توصیف میشود که «بوی بهشت» و «نور گنبد» را با خود آورده است. این تعابیر اغراقآمیز نیست، بلکه بیانگر حقیقت معنوی زیارت است که روح انسان را صیقل میدهد.
تاثیر شعر در انتقال احساسات
یک بیت شعر ناب میتواند کار صدها جمله معمولی را انجام دهد. وقتی روی بنر یا در پیامک از شعر استفاده میشود، ماندگاری پیام بیشتر میگردد. شعر به دلیل وزن و قافیه، راحتتر در ذهن میماند و احساسات لطیفتری را منتقل میکند. برای پدر و مادر یا همسر، استفاده از اشعار احساسیتر و برای دوستان و همکاران، اشعار رسمیتر و کوتاه مناسب است.
بنرنویسی و فرهنگ بصری زیارت
نصب بنر خوشآمدگویی سر در خانه زائر، علاوه بر جنبه تزئینی، یک «اعلام عمومی» است. این بنرها به اهل محل خبر میدهند که این خانه متبرک به قدوم زائر امام رضا (ع) شده است. اشعار روی بنر باید کوتاه، خوانا و با فونت درشت باشد. معمولاً از رنگهای سبز و زرد (نماد معنویت و گنبد طلا) در طراحی این بنرها استفاده میشود. انتخاب شعر مناسب برای بنر، نشاندهنده سلیقه و ادب میزبانان است.
سوغات شعر: ماندگارترین هدیه
گاهی اوقات خود زائر میتواند برای تشکر از استقبالکنندگان، با یک بیت شعر پاسخ دهد. یا اطرافیان به جای هدایای مادی، شعر زیبایی را قاب کرده و به زائر هدیه دهند. این مبادله ادبی، سطح روابط را ارتقا داده و زیارت را از یک سفر شخصی به یک رویداد فرهنگی و اجتماعی تبدیل میکند.
سوالات متداول
چه شعری برای بنر پدر و مادر مناسب است؟
اشعاری که واژههایی مثل «سایه سر»، «کعبه دل» و «نور چشم» دارند؛ مثل: «بر مقدمت ای زائر شاه خراسان / گل میفشانیم با دیدگان گریان».
آیا چاوشیخوانی هنوز مرسوم است؟
در برخی مناطق سنتی و روستاها بله، اما در شهرها بیشتر به صورت پخش صوت مداحی یا نصب بنر انجام میشود.
بهترین شعر کوتاه برای پیامک چیست؟
«زیارتت قبول ای مایه فخر / شدی همسایه خورشید در شهر».
آیا میتوان شعر طنز برای استقبال استفاده کرد؟
برای دوستان صمیمی بله (با مضمون سوغاتی)، اما برای بنر عمومی و بزرگان اصلاً مناسب نیست و باید حرمت زیارت حفظ شود.
شعر نو برای بنر مناسب است؟
شعر نو برای پیامک و استوری عالی است، اما برای بنر چون مردم عادت به شعر کلاسیک دارند، دوبیتیهای موزون رایجتر و رسمیتر است.
مضمون «بوی حرم» در اشعار به چه معناست؟
یعنی زائر با حضور در فضای معنوی حرم، عطر معنویت و آرامش گرفته و آن را به خانه آورده است.
چگونه شعر را روی بنر بنویسیم؟
معمولاً یک دوبیتی در وسط یا پایین بنر با خط نستعلیق و رنگ متفاوت (مثل قرمز یا طلایی) نوشته میشود.
آیا شعر عربی هم برای استقبال استفاده میشود؟
کمتر رایج است، مگر در مناطق عربنشین ایران؛ اشعار فارسی به دلیل زبان مادری حسبرانگیزترند.
شاعران معروف اشعار زیارتی چه کسانی هستند؟
بسیاری از اشعار بنرها سروده شاعران آیینی گمنام است، اما اشعار افرادی مثل حبیب چایچیان (حسان) و برقعی هم استفاده میشود.
آیا شعر باید حتماً اسم امام رضا (ع) را داشته باشد؟
بهتر است داشته باشد یا به القاب ایشان (ضامن آهو، شمس الشموس) اشاره کند تا مشخص شود زائر از مشهد آمده است.