قیام عاشورا یک نهضت تک بعدی نبود که تنها در میدان جنگ خلاصه شود. این قیام نیازمند دو بازو بود: بازوی خون و شهادت که توسط امام حسین (ع) و یارانش محقق شد، و بازوی پیام رسانی و تبیین که مسئولیت آن بر دوش حضرت زینب (س) و امام سجاد (ع) بود. نقش حضرت زینب (س) در این میان چنان حیاتی است که می توان گفت عاشورا بدون زینب، در نینوا دفن می شد و صدای حق طلبی به گوش تاریخ نمی رسید.
در بحبوحه جنگ و پس از آن، دشمن بارها قصد داشت تا ریشه امامت را بخشکاند و امام سجاد (ع) را به شهادت برساند. حضرت زینب (س) با شجاعتی بی نظیر، در خیمه های نیمه سوخته و در مجلس ابن زیاد، خود را سپر بلای امام کرد و فرمود: «اگر می خواهید او را بکشید، اول باید مرا بکشید». این ایستادگی باعث حفظ جان امام چهارم و تداوم خط امامت شد که مهم ترین دستاورد سیاسی و الهی زینب (س) محسوب می شود.
تصور کنید زنی داغدیده که برادران و فرزندانش را از دست داده، حالا باید سرپرستی کاروانی از زنان و کودکان وحشت زده و گرسنه را در مسیری طولانی و سخت بر عهده بگیرد. حضرت زینب (س) با قدرت روحی فوق العاده، نه تنها نظم کاروان را حفظ کرد، بلکه روحیه عزت و مقاومت را در بین اسرا زنده نگه داشت. او اجازه نداد اسرا در برابر دشمن اظهار عجز کنند و حتی نان صدقه کوفیان را پس داد و فرمود: «صدقه بر ما حرام است».
در دورانی که دستگاه تبلیغاتی بنی امیه سال ها علیه خاندان پیامبر سم پاشی کرده بود، حضرت زینب (س) با خطبه های آتشین خود در کوفه و شام، فضای سنگین سانسور و تحریف را شکست. او با فصاحتی حیدری، مردم را از خواب غفلت بیدار کرد و چهره واقعی یزید را که پشت نقاب اسلام پنهان شده بود، آشکار ساخت. این خطبه ها اولین جرقه های قیام های بعدی (مانند توابین و مختار) را روشن کرد.
حضرت زینب (س) فرمانده جنگ روایت ها بود. یزید می خواست واقعه کربلا را نشانه غضب خدا بر حسین (ع) معرفی کند، اما زینب (س) با جمله «ما رأیت الا جمیلا» و استدلال های قرآنی، ثابت کرد که کربلا اوج زیبایی و بندگی بود و یزید جنایتکار اصلی است. امروز اگر نام حسین (ع) زنده است و یزید لعن می شود، نتیجه مستقیم جهاد تبیین حضرت زینب (س) است.
