نذری دادن در ایام محرم، بهویژه روز عاشورا، یکی از سنتهای دیرینه و زیبای فرهنگ ایرانی-اسلامی است. مردم با نیتهای مختلف (شفا، حاجتروایی، ارادت) اقدام به پخت و توزیع غذا میکنند. این کار مصداق «اطعام طعام» است که در روایات ثواب بسیاری دارد. غذای نذری در باور مردم، متبرک است و حتی مقدار کم آن ارزشمند شمرده میشود.
خورشت قیمه (معروف به قیمه امام حسینی) رایجترین غذای نذری در روز عاشوراست. عطر و طعم این غذا به دلیل پخت در دیگهای مسی بزرگ، استفاده از زعفران و گلاب، و پخت با عشق و ذکر صلوات، منحصر به فرد است. مردم معتقدند دست غیبی در خوشمزه شدن این غذا نقش دارد.
پخت نذری آدابی دارد؛ از وضو داشتن آشپزها و خواندن دعا بر مواد غذایی تا هم زدن دیگ با نیت حاجت. در توزیع نیز رعایت کرامت انسانی، اولویت دادن به فقرا و همسایگان، و پرهیز از اسراف و آلودگی محیط زیست (استفاده از ظروف گیاهی) مورد تأکید است.
بسیاری از بیماران با خوردن غذای نذری امام حسین (ع) شفا یافتهاند. اعتقاد به تبرک بودن این غذا باعث میشود مردم ساعتها در صف بایستند تا ظرفی از آن را برای خانواده و بیماران خود ببرند. این غذا نماد رزق معنوی است.
در سالهای اخیر، علاوه بر غذای گرم، توزیع بستههای معیشتی (برنج، روغن، گوشت) بین نیازمندان به عنوان «نذری خشک» رواج یافته که روشی بسیار پسندیده برای کمک پایدار به محرومین است.
