متن ادبی درباره فلسفه جشن آذرگان و نیایش‌های زرتشتی 1405

آذرگان، نه فقط جشنی برای آتش، که درنگی است بر ذات «نور». در اندیشه ایرانی، هستی نبردی است میان نور و ظلمت، و آذرگان تجلی پیروزی روشنایی بر تاریکی جهل است.

آتش در نگاه نیاکان ما، زنده است؛ نفس می‌کشد و با رقص شعله‌هایش راه آسمان را نشان می‌دهد. آذرگان دعوت به صعود است، دعوتی برای رها شدن از خاکستر روزمرگی و پیوستن به شعله‌های جاودانگی.

چرا آتش؟ زیرا آتش تنها مسافری است که کوله‌بارش را زمین نمی‌گذارد و همواره رو به بالا دارد. آذرگان درس تعالی است؛ درس آنکه در هجوم بادهای مخالف، نه تنها خاموش نشویم، بلکه شعله‌ورتر گردیم.

در فلسفه اشراق، آتش «نور اسپهبد» است؛ واسطه‌ای میان عالم ماده و معنا. جشن آذرگان، گرامیداشت این واسطه مقدس است که گرما را به جسم و معنا را به جان هدیه می‌دهد.

سوگند به آتش که دروغ نمی‌گوید. آزمون سیاوش گواهی بود بر این حقیقت که آتش، پاکان را نمی‌سوزاند. آذرگان یادآور این حقیقت است که پاکی، نسوزترین جامه بشریت است.

«به نام خداوند جان و خرد». ای اهورامزدا، این آتش را که نماد فروغ توست پاس می‌داریم. باشد که گرمای آن، سردی کینه را از دل‌هایمان بزداید.

در «آتش نیایش» می‌خوانیم: درود بر تو ای آتش، ای پسر اهورامزدا. تو را ستایش می‌کنیم که پاک‌کننده‌ای و نیرو بخش. در این روز آذرگان، ما را از پلیدی اندیشه پاک گردان.

ای آتش مقدس، همان‌گونه که سیاهی شب را می‌شکافی، پرده‌های جهل را از مقابل دیدگان ما کنار بزن. جشن آذرگان بر جویندگان نور خجسته باد.

خدایا، دل‌های ما را آتشکده عشق خودت قرار ده. نگذار خاکستر فراموشی بر روی شعله‌های ایمان بنشیند. نیایش‌هایمان را در روز آذرگان پذیرا باش.

می‌ستاییم روشنایی را که دشمن اهریمن است. در جشن آذرگان، با دلی روشن و جانی بیدار، پیمان می‌بندیم که نگاهبان فروغ راستی باشیم.

نیاکان ما دریافتند که حیات بدون گرما ممکن نیست و خرد بدون نور. آذرگان پیوند میان «حیات» و «خرد» است؛ جشنی برای سپاسگزاری از منبع انرژی جهان.

آذرگان یادآوری می‌کند که «اشا» (راستی) مانند آتش روشن و شفاف است. هیچ سایه‌ای در آتش نیست، همانطور که هیچ کژی در راستی راه ندارد.

حرمت آتش در ایران باستان، حرمت به نظام هستی بود. آلوده نکردن آتش، آب، خاک و هوا، ریشه در بینش زیست‌محیطی عمیق ایرانیان دارد که در آذرگان متبلور می‌شود.

آتشدان‌های روشن، نماد وجدان‌های بیدارند. تا زمانی که آتشدان آذرگان روشن است، یعنی دیدبانان فرهنگ و اخلاق بیدارند.

زرتشت آموخت که نور نماد خداوند است. پس هر جا نوری هست، سایه خدا آنجاست. آذرگان جشن حضور خدا در ملموس‌ترین شکل انرژی است.

شعله‌ها سماع می‌کنند، بی‌آنکه پیری و مرادی داشته باشند جز باد که آن‌ها را به رقص می‌آورد. آذرگان، ضیافت رقص نور است.

خاکستر، پایان آتش نیست؛ آغاز ققنوس است. آذرگان حکایت جاودانگی است در کالبد‌های فانی.

آذر، ماهِ آتش است و آذرگان، قلبِ تپنده پاییز. بگذار این قلب با عشق بتپد تا زمستان جرات ورود نکند.

آتش با زبان بی‌زبانی می‌گوید: بسوز تا نور ببخشی. این ایثار، درس بزرگ جشن آذرگان است.

در آینه آتش بنگر؛ نه خودت را، که خدا را خواهی دید. زلال، بی‌رنگ و سوزان. آذرگان مبارک.

آتش عشق است کاندر نی فتاد... آذرگان جشن همین آتش است؛ آتشی که مولانا از آن می‌گوید و حافظ در سینه دارد.

ما ز بالاییم و بالا می‌رویم... صفت آتش نیز همین است. آذرگان روز یادآوری مبدأ و مقصد روح انسان است.

تصفیه شو، تا زر خالص شوی. آتش کوره آزمایش است. آذرگان بر آنان که در کوره حوادث خالص شدند مبارک.

گرما بخشیدن بدون منت، صفت خورشید و آتش است. در آذرگان تمرین کنیم که خورشیدوار محبت کنیم.

سوختن برای ساختن؛ این فلسفه شمع و شعله است. آذرگان روز تقدیس فداکاری برای روشنایی است.