چای سیاه حاوی کافئین و تانن است که مصرف زیاد آن باعث دفع آب بدن، تپش قلب و گاهی بی خوابی می شود. در مقابل، دمنوش های گیاهی ایرانی و سنتی، نه تنها آب بدن را دفع نمی کنند، بلکه خواص دارویی فراوانی دارند. این نوشیدنی ها با تنظیم حرارت کبد، آرامش اعصاب و کمک به هضم غذا، کیفیت روزه داری را بهبود می بخشند. جایگزین کردن بخشی از چای مصرفی با دمنوش ها، به حفظ هیدراتاسیون بدن کمک شایانی می کند.
در طب سنتی ایران، خاکشیر و تخم شربتی جایگاه ویژه ای در ماه رمضان دارند. مکانیسم عمل آن ها جذب آب به میزان چند برابر وزن خودشان است. این دانه ها در دستگاه گوارش به آرامی آب را آزاد می کنند و مانع از تشنگی زودرس می شوند. علاوه بر این، خاکشیر خاصیت پاکسازی کبد و پوست را دارد و از گرمازدگی جلوگیری می کند. مصرف یک لیوان از این شربت ها در سحری، بیمه کننده بدن در برابر عطش است.
بسیاری از روزه داران پس از افطار دچار سنگینی، نفخ و درد معده می شوند. دمنوش هایی با طبع گرم مثل نعنا، پونه، زنجبیل و نبات داغ، مانند آبی بر آتش عمل می کنند. این گیاهان با شل کردن عضلات معده و روده، خروج گازها را تسهیل کرده و فرآیند هضم را سرعت می بخشند. مصرف یک فنجان کوچک عرق نعنا یا دمنوش آن بلافاصله بعد از افطار، می تواند از بسیاری مشکلات گوارشی پیشگیری کند.
تغییر الگوی خواب و افت قند خون در ماه رمضان می تواند باعث تحریک پذیری و اختلال در خواب شود. نوشیدن دمنوش گل گاو زبان به همراه سنبل الطیب و لیمو عمانی، یکی از قدیمی ترین نسخه های آرام بخش ایرانی است. این نوشیدنی ضربان قلب را تنظیم کرده و استرس را کاهش می دهد، بنابراین نوشیدن آن حدود دو ساعت قبل از خواب شبانه، خوابی عمیق و با کیفیت را تضمین می کند.
برای بهره مندی از خواص دمنوش ها، باید آن ها را روی حرارت غیرمستقیم (بخار کتری) و در قوری چینی یا شیشه ای دم کرد. جوشاندن گیاهان معمولا باعث تلخی و از بین رفتن خواص آن ها می شود. همچنین باید توجه داشت که طبع دمنوش با مزاج فرد سازگار باشد؛ مثلا افراد گرم مزاج بهتر است از کاسنی و شاتره یا چای ترش استفاده کنند و افراد سرد مزاج از نعنا و دارچین. تعادل کلید سلامتی است.
