روز اول ماه مبارک رمضان، دروازه ورود به شهر الله و آغاز ضیافت بزرگ الهی است. در روایات اسلامی، این روز جایگاه ویژه ای دارد و به عنوان روزی که درهای رحمت خداوند گشوده می شود و شیاطین به بند کشیده می شوند، معرفی شده است. شروع قدرتمند و با نیت خالص در روز اول، می تواند تضمین کننده توفیقات معنوی در کل ماه باشد. اعمال و مناسک وارد شده برای این روز، نقشه راهی است برای اینکه مومن بتواند با طهارت و آمادگی کامل از برکات بی پایان این ماه بهره مند شود.
دعاهای مخصوص روز اول، مانند دعای روز اول و دعای چهل و چهارم صحیفه سجادیه، مضامینی عالی از بندگی، تضرع و درخواست توفیق برای روزه داری حقیقی را در بر دارند. خواندن این ادعیه با تدبر و توجه، روح انسان را صیقل داده و او را برای دریافت فیوضات الهی آماده می کند. دعا در این روز تنها یک لفظ نیست، بلکه اعلام آمادگی بنده برای ورود به میدان جهاد با نفس و اطاعت از پروردگار است.
ماه رمضان بهار قرآن است و روز اول، آغاز شکوفایی این بهار. ختم قرآن و جزءخوانی از سنت های دیرینه و حسنه در بین مسلمانان است که معمولا از روز اول با قرائت جزء یکم آغاز می شود. تلاوت قرآن در این روز، نورانیت خاصی به قلب می بخشد و فضای خانه و جامعه را معنوی می کند. تاکید بر تلاوت سوره هایی خاص مانند سوره فتح در شب اول، نشان دهنده آثار وضعی و برکاتی است که کلام خدا در دفع بلایا و جلب رحمت دارد.
شروع ماه با صدقه، سنتی است که ایمنی و برکت را به همراه دارد. صدقه در روز اول ماه رمضان، نه تنها بلاها را دفع می کند، بلکه نشان دهنده روحیه ایثار و گذشت روزه دار است. انفاق و کمک به نیازمندان، دل را از وابستگی های دنیوی جدا کرده و به خدا نزدیک تر می کند. افطاری دادن، حتی به اندازه یک دانه خرما، در روایات بسیار ستوده شده و ثواب عظیمی برای آن وعده داده شده است.
غسل شب یا روز اول ماه رمضان، نمادی از شستشوی گناهان و آمادگی برای یک شروع پاک است. همراه با طهارت ظاهری، توبه و استغفار (طهارت باطنی) نیز از اعمال کلیدی این روز است. انسان با توبه، بار سنگین گناهان را از دوش برداشته و با سبکی و نشاط وارد مهمانی خدا می شود. تصمیم جدی برای ترک محرمات و انجام واجبات، بهترین عملی است که یک مومن می تواند در طلیعه این ماه مبارک انجام دهد.
