امام علی النقی (ع)، معروف به امام هادی، دهمین امام شیعیان است. ایشان در سال 212 هجری قمری در مدینه (منطقه صریا) دیده به جهان گشودند. پدر بزرگوارشان امام جواد (ع) و مادرشان بانویی پاکدامن به نام سمانه مغربیه بود. دوران امامت ایشان همزمان با خلافت عباسیان بود و بخش زیادی از عمر شریفشان در سامرا و تحت نظر حکومت سپری شد.
«هادی» به معنای هدایتکننده است. این لقب از جانب پیامبر اکرم (ص) برای ایشان تعیین شده بود. امام هادی (ع) در دورانی پر از شبهات دینی و فرقههای انحرافی زندگی میکردند و با علم الهی و مناظرات علمی، مردم را به راه راست هدایت مینمودند و با جهل مبارزه میکردند.
یکی از بزرگترین یادگارهای امام هادی (ع)، «زیارت جامعه کبیره» است. این زیارتنامه یک دوره کامل امامشناسی است که با فصاحت و بلاغت بینظیری، جایگاه واقعی اهل بیت (ع) در عالم هستی را تبیین میکند. این متن از معتبرترین متون شیعه به شمار میرود.
متوکل عباسی که از نفوذ معنوی امام هادی (ع) در مدینه بیمناک بود، ایشان را به اجبار به شهر سامرا (مرکز نظامی عباسیان) منتقل کرد. امام سالهای طولانی در این شهر تحت مراقبت شدید زندگی کردند، اما هرگز ارتباط خود را با شیعیان از طریق شبکه وکالت قطع نکردند.
سرانجام این امام همام در سال 254 هجری قمری در سامرا به شهادت رسیدند. حرم مطهر ایشان در کنار فرزندشان امام حسن عسکری (ع) در سامرا، زیارتگاه عاشقان اهل بیت است و به حرم عسکریین شهرت دارد.
