شعلهها بالا میرفت و دامن دخترکان گر میگرفت. یکی میدوید سمت نجف، یکی صدا میزد بابا. صحرای کربلا پر از ستارههای سوخته شد.
تصویرسازی
2
خیمه که سوخت، ستونش افتاد. درست مثل ستون خیمه ابالفضل که ظهر افتاده بود. حالا کودکان بیپناه، طعمه تازیانهها شدند.
تصویرسازی
3
دود سیاه، آسمان کربلا را گرفت. در میان دود، دختری سه ساله با پاهای پر از خار، به دنبال راه فرار بود. فرار به کجا؟ همه جا دشمن است.
تصویرسازی
4
غارتگران آمدند. نه فقط گوشواره، که گهواره را هم بردند. آتش به جان خیمهها افتاد و زینب (س) پروانهوار گرد شمعهای نیمسوز میچرخید.
تصویرسازی
5
صدای جیغ کودکان با صدای خنده دشمن در هم آمیخت. غروب عاشورا، قیامتِ روی زمین بود. آتش، دود، فرار، و خارهای بیابان.
تصویرسازی
زبان حال
1
عمه جان، معجر ندارم، فرار کنم یا بمانم؟ آتش به چادرم رسیده، بابا کجاست که خاموشش کند؟
زبان حال
2
پاهایم میسوزد، هم از آتش خیمه، هم از خار مغیلان. کسی نیست ما را در آغوش بگیرد؟
زبان حال
3
بابا قول داده بود برگردد. چرا خیمه ما را آتش زدند؟ مگر ما چه کرده بودیم؟ ما فقط تشنه بودیم.
زبان حال
4
ای آتش، نسوزان. اینجا یتیمان حسین (ع) نشستهاند. ای صحرا، نرم باش. پاهای کوچک رقیه طاقت خار ندارد.
زبان حال
5
به کجا فرار کنم در این دشت وسیع؟ هر طرف میروم سواری با تازیانه میآید. عمو عباس کجایی؟
زبان حال
سوزناک
1
سوختن خانه یک درد است، سوختن خیمه در غربت هزار درد. آن هم وقتی مردی نمانده تا دفاع کند.
سوزناک
2
امان از لحظهای که گوشواره را کشیدند. آتش خیمه داغ بود، اما آتش دل زینب سوزانتر.
سوزناک
3
کودکانی که صبح در آغوش علیاکبر و عباس بودند، حالا در بیابان گم شدهاند. شب وحشت است امشب.
سوزناک
4
رد پای خونین کودکان روی شنهای داغ کربلا، سند مظلومیت شیعه است. تاریخ هرگز این فرار سراسیمه را فراموش نمیکند.
سوزناک
5
زینب (س) بین خیمههای مشتعل میدود. نه برای نجات جانش، برای شمردن بچهها. مبادا یکی در آتش جا بماند.
سوزناک
کوتاه
1
خیمه سوخت، دل زینب سوخت.
کوتاه
2
پاهای برهنه، خار مغیلان، فرار...
کوتاه
3
آتش در خیمه گاه، قیامت شد.
کوتاه
4
امان از غارت، امان از آتش.
کوتاه
5
یتیمان حسین (ع) آواره بیابان شدند.
کوتاه
ادبی
1
آتش زدن به لانه کبوتر روا نبود. آن خیمهها بوی خدا میدادند، حیف که خاکستر شدند.
ادبی
2
در غروب دهم، خورشید هم از شرم چهره در هم کشید وقتی دید زمین میزبان آتش نامردان است.
ادبی
3
رقص شعلهها بر ویرانههای خیمه، تلخترین رقص تاریخ بود. و کودکان، تماشاگران کوچک این تراژدی بزرگ.
ادبی
4
فرار در شب تاریک، با قلبی لرزان. این تصویر، کابوس هر شبِ تاریخ بشریت است.
ادبی
5
کربلا آتش گرفت تا ابراهیم زمان در میان آتش نمرودیان نسوزد، اما گلهای باغش پرپر شدند.
ادبی
واقعه آتش زدن خیمهها (حرق الخیام)
یکی از جنایات هولناک سپاه عمر بن سعد پس از شهادت امام حسین (ع)، غارت و آتش زدن خیمههای اهل بیت بود. طبق دستور فرماندهان دشمن، سربازان به خیمهها یورش بردند تا هرچه هست را غارت کنند و سپس خیمهها را به آتش کشیدند. این اقدام وحشیانه باعث شد زنان و کودکان با پای برهنه و در اوج وحشت از خیمهها بیرون بریزند و در بیابان پراکنده شوند. این لحظات از دردناکترین بخشهای مقتل است.
نقش حضرت زینب (س) در نجات کودکان
در میان شعلههای آتش و هجوم دشمن، حضرت زینب (س) تنها پناهگاه کودکان بود. ایشان با شجاعت و مدیریتی بینظیر، سعی در جمعآوری کودکان پراکنده داشتند و حتی وارد خیمههای نیمسوز میشدند تا مبادا کودکی در آتش مانده باشد. نجات جان امام سجاد (ع) که در بستر بیماری بودند، از مهمترین اقدامات ایشان در این لحظات بحرانی بود.
خار مغیلان و پاهای برهنه؛ نماد رنج کودکان
عبارت «خار مغیلان» در ادبیات عاشورایی تکرار میشود. بیابان کربلا پوشیده از گیاهان خاردار بود. کودکان که در حین فرار کفشهایشان را از دست داده بودند یا غارت شده بود، مجبور بودند با پای برهنه روی این خارها و شنهای داغ بدوند. آبلههای پا و جراحات ناشی از خار، یکی از مصائب جانسوز حضرت رقیه (س) و دیگر کودکان است.
غارت (سلب) و هتک حرمت
سپاه دشمن تنها به آتش زدن اکتفا نکردند، بلکه به غارت اموال شخصی، زیورآلات و حتی لباسهای کودکان پرداختند. کشیدن گوشواره از گوش دختران و غارت معجرها (روسریها) اوج قساوت دشمن را نشان میدهد. اهل بیت در این شرایط سخت، تمام تلاش خود را برای حفظ حجاب و عفاف خود به کار بستند که درسی بزرگ برای بانوان است.
بازتاب سوختن خیمهها در آیینهای عزاداری
مراسم «خیمهسوزان» که در عصر عاشورا در بسیاری از شهرهای ایران برگزار میشود، بازسازی نمادین همین واقعه است. دیدن شعلههای آتش و دود، حس همدردی عمیقی را در عزاداران ایجاد میکند و یادآور غربت و بیپناهی آل الله در غروب عاشوراست.
سوالات متداول
چرا دشمن خیمهها را آتش زد؟
برای ایجاد رعب و وحشت، تحقیر اهل بیت و وادار کردن آنان به فرار و اسارت.
خار مغیلان چیست؟
نوعی گیاه خاردار بیابانی که خارهای تیز و محکمی دارد و در مناطق خشک میروید.
چه کسی جان امام سجاد را در آتشسوزی نجات داد؟
حضرت زینب کبری (س) با فداکاری ایشان را از خیمه خارج کردند.
آیا کودکی در آتشسوزی خیمهها شهید شد؟
برخی روایات اشاره دارند که چند کودک خردسال در اثر هجوم اسبها یا شدت ترس و آتش جان باختند.
معنی «آجرک الله یا بقیة الله» در این شب چیست؟
یعنی خدا به شما اجر دهد ای باقیمانده خدا (امام زمان)؛ تسلیت به امام زمان برای مصائب جدشان.
کودکان به کجا فرار میکردند؟
آنها در بیابان سرگردان بودند و به سمت نجف (مزار امیرالمؤمنین) یا یکدیگر پناه میبردند.
واکنش زینب (س) در برابر آتش چه بود؟
ایشان مانند کوه استوار ایستادند، کودکان را جمع کردند و از امام سجاد کسب تکلیف نمودند.
آیا معجر (روسری) از سر اهل بیت کشیدند؟
دشمن تلاش در غارت داشت اما اهل بیت با تمام توان و حتی فدای جان، حجاب خود را تا حد ممکن حفظ کردند.
نماد خیمه سوخته در ادبیات چیست؟
نماد خانه ویران شده، امنیت از دست رفته و اوج مظلومیت.
چه زمانی خیمهها آتش گرفت؟
عصر روز دهم محرم (عاشورا) پس از شهادت امام حسین (ع) و غارت لباسهای ایشان.