گرامیداشت شاهنامه‌خوانی و هنر نقالی 1405

25 اردیبهشت

نوستالژیک و سنتی

1

یاد باد آن روزگاران که صدای مرشد در قهوه‌خانه می‌پیچید و رستم زنده می‌شد.

نوستالژیک و سنتی
2

نقالی، هنر زنده نگه داشتن تاریخ با جادوی کلام و حرکت است. روز پاسداشت آن گرامی باد.

نوستالژیک و سنتی
3

چوب‌دست مرشد، عصای معجزه‌گری بود که ما را به عصر پهلوانان می‌برد.

نوستالژیک و سنتی
4

هنوز هم طنین صدای نقال که می‌خواند: یکی داستان است پر آب چشم، در گوش فرهنگ ماست.

نوستالژیک و سنتی
5

قهوه‌خانه‌ها تنها جای چای نوشیدن نبود، دانشگاه تاریخ و غیرت بود.

نوستالژیک و سنتی
6

روز بزرگداشت فردوسی، روز ادای احترام به نقالانی است که شاهنامه را سینه به سینه حفظ کردند.

نوستالژیک و سنتی
7

پرده‌خوانی و نقالی، سینمای زنده نیاکان ما بود. یاد آن سنت‌های شیرین بخیر.

نوستالژیک و سنتی
8

نقالی یعنی روایت حماسه با زبان بدن و جان. این هنر ایرانی پاینده باد.

نوستالژیک و سنتی
9

دم گرم مرشد و سوت و کف حضار، میراثی است که نباید فراموش شود.

نوستالژیک و سنتی
10

هنر نقالی، میراث ناملموس بشری و افتخار ایرانیان است. روزش گرامی.

نوستالژیک و سنتی

توصیفی و ادبی

1

نقال، راوی صادق نبردهای خیر و شر در میدان واژه‌هاست.

توصیفی و ادبی
2

وقتی نقال از سهراب می‌گفت، سنگ هم خون می‌گریست. درود بر هنرمندان این عرصه.

توصیفی و ادبی
3

شاهنامه‌خوانی در قهوه‌خانه، کلاس درس فتوت و جوانمردی بود.

توصیفی و ادبی
4

حرکات دست مرشد و کوبیدن پا بر زمین، ضربان قلب تاریخ را تندتر می‌کرد.

توصیفی و ادبی
5

هنر نقالی، پل پیوند میان نسل امروز و اسطوره‌های دیروز است.

توصیفی و ادبی
6

پاسداشت نقالی، پاسداشت هویت ملی و زبان پارسی است.

توصیفی و ادبی
7

نقالان، حافظان حافظه تاریخی ملت ایران در گذر زمان بوده‌اند.

توصیفی و ادبی
8

تصویر رستم بر پرده و صدای لرزان اما محکم مرشد، قابی ماندگار در فرهنگ ماست.

توصیفی و ادبی
9

هر نقال، یک فردوسی زنده است که حماسه را تجسم می‌بخشد.

توصیفی و ادبی
10

روز بزرگداشت فردوسی، روز احیای سنت دیرینه شاهنامه‌خوانی مبارک.

توصیفی و ادبی

کوتاه و فرهنگی

1

نقالی؛ هنر روایتگری ایرانی.

کوتاه و فرهنگی
2

صدای مرشد، صدای تاریخ.

کوتاه و فرهنگی
3

قهوه‌خانه، مهد شاهنامه.

کوتاه و فرهنگی
4

زنده باد سنت نقالی.

کوتاه و فرهنگی
5

میراث فردوسی در سینه نقالان.

کوتاه و فرهنگی
6

پرده‌خوانی، هنر عاشقی.

کوتاه و فرهنگی
7

نقالان، پاسداران حماسه.

کوتاه و فرهنگی
8

شاهنامه‌خوانی، آیین پهلوانی.

کوتاه و فرهنگی
9

روز هنر نقالی گرامی باد.

کوتاه و فرهنگی
10

بازگشت به اصالت با نقالی.

کوتاه و فرهنگی

نقالی؛ میراث جهانی یونسکو

نقالی ایرانی به عنوان یکی از قدیمی‌ترین شیوه‌های نمایشی، در فهرست میراث معنوی و ناملموس یونسکو به ثبت رسیده است. نقال یا مرشد با استفاده از طومار، چوب‌دست و حرکات نمایشی، داستان‌های حماسی شاهنامه را برای مردم کوچه و بازار روایت می‌کرد و نقشی بی‌بدیل در حفظ فرهنگ عمومی داشت.

قهوه‌خانه؛ نهاد فرهنگی سنتی

در گذشته، قهوه‌خانه‌ها تنها محل گذران وقت نبودند، بلکه به عنوان کانون‌های فرهنگی و اجتماعی عمل می‌کردند. شاهنامه‌خوانی در این مکان‌ها باعث می‌شد تا حتی افراد کم‌سواد نیز با تاریخ، ادبیات و مفاهیم اخلاقی شاهنامه آشنا شوند و روحیه پهلوانی در جامعه تقویت شود.

مرشد و احترام اجتماعی

مرشد یا نقال، جایگاهی بسیار محترم در میان مردم داشت. او نه تنها راوی داستان، بلکه معلم اخلاق بود. او با نقل داستان‌های رستم و سیاوش، درس‌های جوانمردی، راستگویی و میهن‌دوستی را به مخاطبان می‌آموخت و گاهی با «گلریزان» برای نیازمندان کمک جمع می‌کرد.

خطر فراموشی این هنر

با ورود رسانه‌های مدرن، هنر نقالی رو به فراموشی رفت. اما روز بزرگداشت فردوسی فرصتی است تا با حمایت از نقالان باقی‌مانده و آموزش نسل جدید، از انقراض این هنر اصیل جلوگیری کنیم. احیای نقالی، احیای بخشی از هویت ایرانی است.

ابزارهای نقالی

یک نقال ماهر تنها به حافظه قوی نیاز ندارد، بلکه باید بر فنون بیان، تغییر صدا و حرکات بدن مسلط باشد. «منت» (چوب‌دست) و «پرده» (نقاشی‌های روایی) ابزارهای کمکی او هستند تا تخیل مخاطب را به پرواز درآورند.

سوالات متداول

نقالی چیست؟
نقالی کهن‌ترین شکل بازگویی افسانه‌ها و حماسه‌های ایرانی به صورت نمایشی و با کلام آهنگین است.
چرا نقالی در قهوه‌خانه‌ها اجرا می‌شد؟
چون قهوه‌خانه‌ها محل تجمع عموم مردم از اقشار مختلف بودند و بهترین مکان برای آموزش عمومی فرهنگ محسوب می‌شدند.
تفاوت نقالی و پرده‌خوانی چیست؟
در پرده‌خوانی از یک پرده نقاشی شده برای روایت استفاده می‌شود، اما نقالی بیشتر متکی بر کلام و حرکات مرشد است، هرچند گاهی ترکیب می‌شوند.
آیا نقالی ثبت جهانی شده است؟
بله، نقالی ایرانی در سال ۲۰۱۱ در فهرست میراث ناملموس یونسکو ثبت شد.
مهمترین منبع نقالان چیست؟
شاهنامه فردوسی اصلی‌ترین منبع داستان‌های نقالی است.
بهترین مکان برای دیدن نقالی کجاست؟
امروزه در جشنواره‌های آیینی سنتی، آرامگاه فردوسی و برخی قهوه‌خانه‌های سنتی قدیمی اجرا می‌شود.
مرشد کیست؟
به استاد نقال که با مهارت و تجربه بالا داستان‌سराई می‌کند، مرشد می‌گویند.
طومار در نقالی چیست؟
نوشته‌ای که نقال داستان‌ها را از روی آن یا بر اساس آن روایت می‌کند و حکم سناریو را دارد.
چگونه از هنر نقالی حمایت کنیم؟
با شرکت در اجراها، معرفی آن به کودکان و حمایت از هنرمندان این رشته.
پوشش نقال چگونه است؟
معمولاً لباس‌های سنتی ایرانی، گاهی زره یا کلاه‌خود نمادین و چوب‌دستی به نام منت.
WordAbyss - متن گرامیداشت شاهنامه خوانی و هنر نقالی | سنت قهوه خانه ای 1405