سادات به عنوان فرزندان و ذریه پیامبر اکرم (ص) و حضرت زهرا (س)، صاحبان اصلی عزا در ایام شهادت ائمه اطهار (ع) محسوب میشوند. در فرهنگ تشیع، مردم برای عرض تسلیت ابتدا به سادات مراجعه میکنند، زیرا خون امامان معصوم در رگهای آنان جاری است. شهادت امام حسن مجتبی (ع) به عنوان کریم اهل بیت و سبط اکبر، مصیبتی سنگین برای سادات است، چرا که ایشان نه تنها جد سادات حسنی، بلکه بزرگ خاندان بنیفاطمه پس از امیرالمومنین (ع) بودند.
امام حسن مجتبی (ع) به «غریب مدینه» معروف هستند. ایشان نه تنها در زمان حیات مورد بیمهری و خیانت یاران قرار گرفتند، بلکه پس از شهادت نیز مزارشان در بقیع ویران شد و بدون گنبد و بارگاه ماند. این غربت ظاهری و باطنی، داغ سادات را در ۲۸ صفر دوچندان میکند. پیامهای تسلیت به سادات در این روز، معمولاً با اشاره به غربت بقیع و آرزوی ساخت حرم برای ایشان همراه است.
ادب و احترام به سادات در هنگام تسلیت، نشانه ارادت به پیامبر (ص) است. استفاده از عباراتی مانند «آجرک الله» (خدا پاداشتان دهد)، «سرتان سلامت» و «ما را شریک غم خود بدانید» از آداب رایج است. همچنین بوسیدن دست سادات یا احترام ویژه به شال سبز و سیاه آنان در مجالس عزا، از سنتهای پسندیده در فرهنگ ایرانی و شیعی است.
روز ۲۸ صفر علاوه بر شهادت امام حسن (ع)، روز رحلت جانگداز پیامبر اکرم (ص) نیز میباشد. بنابراین سادات در این روز عزادار پدر بزرگوار امت و جد خود هستند. این تقارن، سنگینی مصیبت را بیشتر میکند و تسلیت به سادات در این روز، تسلیت برای از دست دادن دو رکن اصلی دین و ولایت است.
سادات با برگزاری مجالس روضه، پوشیدن لباس عزا و اطعام نیازمندان (به تأسی از صفت کرامت امام حسن)، نقش مهمی در زنده نگه داشتن نام و یاد جدشان دارند. پیامکهای تسلیت یادآوری میکنند که جامعه قدردان این میراثداری است و چشم امید به دعای خیر سادات دارد.
