شهادت امام علی (ع) تنها یک ترور فیزیکی نبود، بلکه اوج مظلومیت یک رهبر الهی را نشان داد. ایشان در حالی در محراب عبادت به شهادت رسیدند که سالها مورد هجمه تبلیغاتی دشمنان بودند، تا جایی که برخی در شام پرسیدند: «مگر علی نماز میخواند؟» این ترور شخصیتی در کنار تنهایی سیاسی و خیانت یاران، شهادت ایشان را به یکی از غمبارترین وقایع تاریخ تبدیل کرد. ایشان پدر امتی بود که قدر پدر خود را ندانستند.
یکی از برجستهترین القاب امام علی (ع) «ابوالایتام» (پدر یتیمان) است. تاریخ گواهی میدهد که ایشان شبانه و ناشناس، انبان نان و خرما بر دوش میکشیدند و به درب خانه فقرا و یتیمان میبردند. پس از شهادت ایشان، وقتی این کمکها قطع شد، فقرا فهمیدند آن مرد مهربان ناشناس، خلیفه مسلمین بوده است. شهادت ایشان، یتیم شدن دوباره تمام یتیمان کوفه بود.
جرج جرداق مسیحی میگوید: «علی را در محراب عبادتش کشتند، به خاطر شدت عدالتش.» امام علی (ع) در اجرای عدالت با هیچکس، حتی برادرش عقیل، تعارف نداشت. ایشان بیتالمال را با دقت و مساوات تقسیم میکرد و دست غارتگران را کوتاه نمود. همین سازشناپذیری در حق، باعث شد که دنیاطلبان و منافقین کینهی او را به دل بگیرند و نقشه قتلش را بکشند.
شهادت امیرالمؤمنین (ع) در شب ۲۱ رمضان، میراثی عظیم برای شیعیان بر جا گذاشت. تقارن این شهادت با شب قدر، نشان میدهد که ولایت علی (ع) شرط قبولی اعمال و تقدیرات است. وصیتنامه ایشان در بستر شهادت که دعوت به تقوا، نظم و اصلاح ذاتالبین است، منشور زندگی سعادتمندانه برای تمام بشریت محسوب میشود.
پیامبر اکرم (ص) فرمودند: «انا و علی ابوا هذه الامه» (من و علی دو پدر این امت هستیم). با شهادت امام علی (ع)، جامعه اسلامی پدری دلسوز، حکیمی فرزانه و راهنمایی بیبدیل را از دست داد. سوگواری برای ایشان، تنها ابراز احساسات نیست، بلکه تجدید عهد با آرمانهای والای پدری است که جانش را فدای رشد و هدایت فرزندان معنوی خود کرد.
