شهردار بالاترین مقام اجرایی در مدیریت شهری است که توسط شورای اسلامی شهر انتخاب میشود. وظایف او شامل اجرای مصوبات شورا، مدیریت بودجه و امور مالی شهرداری، نظارت بر پروژههای عمرانی، حمل و نقل، فضای سبز و خدمات شهری است. شهردار مسئول مستقیم عملکرد شهرداری در برابر شورا و مردم است.
شورای شهر به عنوان یک پارلمان محلی، وظیفه قانونگذاری در سطح شهر و نظارت بر عملکرد شهرداری را دارد. تصویب بودجه سالانه، انتخاب شهردار، نظارت بر درآمدها و هزینهها و تصویب نرخ عوارض و خدمات، از مهمترین وظایف شوراست. اعضای شورا نمایندگان مستقیم مردم برای پیگیری مطالبات شهری هستند.
رابطه سالم و سازنده میان شورا و شهردار، پیششرط موفقیت مدیریت شهری است. شورا سیاستگذاری میکند و شهردار اجرا. اگر این دو نهاد با یکدیگر هماهنگ باشند، پروژههای شهری با سرعت و کیفیت پیش میرود؛ اما اختلاف میان آنها میتواند منجر به قفل شدن امور شهر و نارضایتی شهروندان شود.
یک شهردار موفق باید دارای تخصص در امور شهری، دیدگاه استراتژیک، توانایی مدیریت بحران و مهارتهای ارتباطی قوی باشد. پاکدستی، شفافیت مالی و روحیه خدمتگزاری از ویژگیهای اخلاقی ضروری برای این جایگاه است. همچنین آشنایی با اصول شهرسازی مدرن و معماری ایرانی-اسلامی بسیار حائز اهمیت است.
یکی از اهداف کلان شوراها و شهرداران، دستیابی به مدیریت یکپارچه شهری است؛ به این معنی که تمامی خدماترسانیها (آب، برق، گاز، مخابرات و...) تحت مدیریت واحد شهری انجام شود تا از دوبارهکاریها، کندهکاریهای مکرر و اتلاف منابع جلوگیری گردد.
