در فرهنگ ایرانی و اسلامی، سادات به عنوان فرزندان و نوادگان پیامبر اکرم (ص) از احترام و جایگاه ویژهای برخوردارند. مردم ایران بر اساس آیه مودت که محبت به خاندان پیامبر را اجر رسالت میداند، همواره به سادات عشق میورزند. تبریک گفتن اعیاد مذهبی، بهویژه عید مبعث (آغاز رسالت جدشان) و عید غدیر، به سادات یک سنت حسنهی اجتماعی است که پیوندهای عاطفی و دینی را تقویت میکند.
عید مبعث سالروز آغاز نبوت حضرت محمد (ص) است؛ کسی که پدر معنوی امت و پدر نسبی سادات محسوب میشود. برای یک فرد سید، این روز یادآور مسئولیت سنگین و افتخار بزرگی است که به واسطه انتساب به پیامبر بر دوش دارد. تبریک گفتن به سادات در این روز، یادآوری این شرافت و تجدید عهد با آرمانهای جد بزرگوارشان است.
در هنگام تبریک به سادات، معمولاً از القابی مانند «آقا»، «سید»، «میر» یا «بیبی» و «سادات خانم» استفاده میشود که نشاندهنده ادب و احترام است. همچنین رسم است که مومنین در این اعیاد از سادات طلب دعای خیر و تبرک میکنند، زیرا دعای ذریه پیامبر را مستجاب و پربرکت میدانند. برخی نیز به دیدن سادات میروند یا هدیهای کوچک تقدیم میکنند.
سادات به دلیل انتسابشان به پیامبر (ص)، همواره زیر ذرهبین جامعه هستند و مردم انتظار دارند رفتار و کردار آنان شبیه به جدشان باشد. تبریکهای مبعث که همراه با یادآوری فضایل اخلاقی پیامبر است، میتواند تلنگری برای سادات باشد تا بیش از پیش در ترویج مکارم اخلاق و سنتهای حسنه نبوی در جامعه کوشا باشند و الگوی عملی اسلام باشند.
دید و بازدید و صله رحم با خویشاوندان سید در روز مبعث، ثواب مضاعف دارد؛ زیرا هم عمل به سنت صله رحم است و هم تکریم ذریه رسول الله (ص). این ارتباطات باعث تقویت روحیه دینی در خانوادهها و انتقال مفاهیم ارزشی به نسلهای جدید میشود.
