چوب طبیعی و پرداخت نشده (تخته سه لا یا چوب کاج) بهترین گزینه است.
مواد لازم
2
از چوب های اشباع شده یا رنگ شده شیمیایی استفاده نکنید، چون برای جوجه ها سمی است.
مواد لازم
3
میخ های گالوانیزه یا پیچ های ضد زنگ برای اتصال قطعات به یکدیگر.
مواد لازم
4
چسب چوب ضد آب برای درزگیری و استحکام بیشتر لانه.
مواد لازم
5
یک لولا کوچک برای سقف (تا بتوانید داخل لانه را در پایان فصل تمیز کنید).
مواد لازم
6
درل و مته گردبر برای ایجاد سوراخ ورودی لانه.
مواد لازم
7
سنباده برای صاف کردن لبه های تیز، مخصوصاً دهانه ورودی.
مواد لازم
8
طناب کنفی یا سیم مفتول روکش دار برای نصب لانه روی درخت یا دیوار.
مواد لازم
9
رنگ های طبیعی و بی بو (اختیاری) اگر دوست دارید لانه را تزئین کنید.
مواد لازم
10
کمی پوشال چوب خشک برای کف لانه (گنجشک ها خودشان بقیه اش را می آورند).
مواد لازم
ابعاد و اندازه ها
1
ارتفاع پشت لانه: حدود 25 سانتی متر.
ابعاد و اندازه ها
2
ارتفاع جلوی لانه: حدود 20 سانتی متر (سقف باید شیب دار باشد تا باران نماند).
ابعاد و اندازه ها
3
کف لانه: مربع شکل با ابعاد 15 در 15 سانتی متر.
ابعاد و اندازه ها
4
قطر سوراخ ورودی: بسیار مهم! دقیقاً 3.2 سانتی متر (اگر بزرگتر باشد پرندگان مهاجم وارد می شوند).
ابعاد و اندازه ها
5
فاصله سوراخ ورودی از کف لانه: حدود 12 تا 15 سانتی متر (تا گربه دستش نرسد).
ابعاد و اندازه ها
6
ضخامت چوب: حدود 1.5 تا 2 سانتی متر برای عایق بودن در برابر گرما و سرما.
ابعاد و اندازه ها
7
سقف باید از هر طرف حدود 2 تا 3 سانتی متر بیرون زدگی داشته باشد (سایبان).
ابعاد و اندازه ها
8
چند سوراخ ریز در کف برای زهکشی آب ایجاد کنید.
ابعاد و اندازه ها
9
چند سوراخ ریز در بالای دیواره ها برای تهویه هوا تعبیه کنید.
ابعاد و اندازه ها
10
دقت کنید ابعاد برای گنجشک درختی و خانگی همین حدود مناسب است.
ابعاد و اندازه ها
مراحل ساخت
1
ابتدا قطعات چوب را طبق اندازه های گفته شده برش دهید (کف، سقف، دو دیواره کناری، پشت و جلو).
مراحل ساخت
2
لبه های برش خورده را سنباده بزنید تا صاف شوند.
مراحل ساخت
3
روی دیواره جلویی، سوراخ ورودی را با مته گردبر ایجاد کنید و لبه هایش را نرم کنید.
مراحل ساخت
4
دیواره ها را به کفی متصل کنید (با چسب و میخ).
مراحل ساخت
5
دیواره جلویی و پشتی را نصب کنید.
مراحل ساخت
6
سقف را با لولا به دیواره پشتی وصل کنید (یا با پیچ ببندید اما قابل باز شدن باشد).
مراحل ساخت
7
سوراخ های تهویه و زهکشی را فراموش نکنید.
مراحل ساخت
8
اگر می خواهید رنگ کنید، فقط بیرون لانه را رنگ کنید، داخل باید چوب طبیعی بماند.
مراحل ساخت
9
میله نشیمن جلوی سوراخ نگذارید! گنجشک نیاز ندارد اما شکارچیان از آن استفاده می کنند.
مراحل ساخت
10
لانه آماده است! حالا نوبت نصب است.
مراحل ساخت
نصب و نگهداری
1
لانه را در ارتفاع 2 تا 4 متری از سطح زمین نصب کنید.
نصب و نگهداری
2
مکان نصب باید دور از دسترس گربه ها و شکارچیان باشد.
نصب و نگهداری
3
لانه را کمی متمایل به جلو نصب کنید تا باران به داخل نرود.
نصب و نگهداری
4
دهانه ورودی بهتر است رو به شرق یا شمال باشد تا از تابش مستقیم آفتاب ظهر و باد شدید در امان باشد.
نصب و نگهداری
5
پاییز هر سال، لانه را باز کنید و تمیز کنید (با آب داغ بشویید) تا انگل ها از بین بروند.
نصب و نگهداری
6
اگر لانه روی درخت نصب می شود، مراقب باشید میخ به درخت آسیب نزند (از سیم دور تنه استفاده کنید).
نصب و نگهداری
7
لانه ها را خیلی نزدیک هم نصب نکنید (حداقل 2-3 متر فاصله) چون گنجشک ها قلمروطلب هستند.
نصب و نگهداری
8
مطمئن شوید لانه در مسیر شاخه های مزاحم نیست و مسیر پرواز باز است.
نصب و نگهداری
9
صبر داشته باشید؛ ممکن است مدتی طول بکشد تا گنجشک ها به خانه جدید اعتماد کنند.
نصب و نگهداری
10
از نصب لانه در نزدیکی محل سمپاشی باغچه خودداری کنید.
نصب و نگهداری
نکات ایمنی
1
هرگز داخل لانه را رنگ یا واکس نزنید، گازهای شیمیایی جوجه ها را می کشد.
نکات ایمنی
2
از چوب فلز یا پلاستیک استفاده نکنید؛ این مواد در تابستان مثل کوره داغ می شوند.
نکات ایمنی
3
اگر سوراخ ورودی بزرگتر از 3.5 سانت باشد، کلاغ یا مینا ممکن است وارد شوند و جوجه ها را بخورند.
نکات ایمنی
4
تیزی میخ ها نباید به داخل لانه نفوذ کرده باشد.
نکات ایمنی
5
محل نصب نباید در معرض نور چراغ های خیابانی در شب باشد (پرندگان نیاز به تاریکی دارند).
نکات ایمنی
6
اگر گنجشک ها استقبال نکردند، مکان نصب را تغییر دهید.
نکات ایمنی
7
برای جذب گنجشک، می توانید نزدیک لانه ظرف آب یا غذا قرار دهید.
نکات ایمنی
8
مراقب باشید لانه را در محلی نصب نکنید که محل بازی بچه ها با توپ است.
نکات ایمنی
9
بازدید از لانه را به حداقل برسانید تا پرندگان احساس ناامنی نکنند.
نکات ایمنی
10
ساخت لانه یک صدقه جاریه است، آن را با عشق و دقت بسازید.
نکات ایمنی
چرا باید برای گنجشک ها لانه بسازیم؟
با گسترش شهرنشینی و قطع درختان کهنسال، و همچنین تغییر معماری ساختمان ها (حذف درزها و سوراخ های دیوارها)، گنجشک ها مکان های طبیعی خود را برای لانه سازی از دست داده اند. ساخت لانه های مصنوعی چوبی (Nest Box) کمکی حیاتی به بقای نسل این پرندگان مفید شهری است تا بتوانند در امنیت تخم گذاری کنند و جوجه هایشان را بزرگ کنند.
بهترین زمان برای نصب لانه
بهترین زمان برای نصب لانه اواخر زمستان (اسفند ماه) یا اوایل بهار (قبل از روز جهانی گنجشک) است. در این زمان پرندگان شروع به جفت یابی و تعیین قلمرو می کنند. البته نصب لانه در هر فصلی مفید است، زیرا در زمستان نیز پرندگان از این لانه ها به عنوان پناهگاهی گرم برای شب گذرانی و فرار از سرما استفاده می کنند.
اهمیت استفاده از چوب طبیعی
استفاده از مصالح نامناسب مانند فلز یا پلاستیک می تواند قاتل پرندگان باشد. فلز در آفتاب به شدت داغ می شود و پلاستیک باعث تعریق و رطوبت داخل لانه می گردد که منجر به رشد قارچ و مرگ جوجه ها می شود. چوب طبیعی بهترین عایق حرارتی است و شبیه ترین محیط به تنه درخت را فراهم می کند.
حذف میله نشیمن (Perch)؛ یک نکته حیاتی
بسیاری از افراد به اشتباه فکر می کنند باید جلوی سوراخ لانه یک چوب کوچک برای نشستن پرنده بگذارند. این کار کاملاً اشتباه است. گنجشک ها نیازی به این میله ندارند و می توانند مستقیم وارد لانه شوند. وجود میله تنها به شکارچیان (مثل کلاغ ها و گربه ها) کمک می کند تا راحت تر به داخل لانه دسترسی پیدا کنند و تخم ها را بدزدند.
فرهنگ سازی مهربانی با حیوانات برای کودکان
ساخت لانه گنجشک یک پروژه عالی علمی و اخلاقی برای کودکان است. این کار به آنها مهارت های فنی (کار با چوب)، صبر، مسئولیت پذیری و همدلی با موجودات زنده را می آموزد. وقتی کودکی می بیند که پرنده ای در خانه ای که او ساخته ساکن شده، پیوند عمیقی با طبیعت برقرار می کند که تا آخر عمر همراه اوست.
سوالات متداول
بهترین چوب برای ساخت لانه گنجشک چیست؟
چوب های نرم و طبیعی مثل کاج یا صنوبر که رنگ نشده باشند و ضخامت کافی (حدود 2 سانت) داشته باشند.
اندازه سوراخ ورودی لانه گنجشک چقدر باید باشد؟
دقیقاً 32 میلی متر (3.2 سانتی متر). بزرگتر بودن آن باعث ورود پرندگان مهاجم می شود.
لانه را در چه ارتفاعی نصب کنیم؟
بین 2 تا 4 متر از سطح زمین، جایی که دست گربه و انسان به راحتی به آن نرسد.
آیا باید داخل لانه پوشال بریزیم؟
می توانید کمی تراشه چوب درشت بریزید، اما خود گنجشک ها معمولاً لانه را با پر و علف خشک پر می کنند.
چرا نباید لانه را رنگ کنیم؟
رنگ های شیمیایی بوی تندی دارند که پرندگان را فراری می دهد و ممکن است برای تنفس جوجه ها سمی باشد.
جهت لانه باید به کدام سمت باشد؟
بهتر است رو به شرق یا شمال شرقی باشد تا از بادهای شدید و آفتاب سوزان بعدازظهر در امان بماند.
چگونه لانه را تمیز کنیم؟
یک بار در سال (اواخر پاییز) لانه را پایین بیاورید، محتویات کهنه را خالی کنید و با آب داغ و برس بشویید.
آیا گنجشک ها در لانه های پلاستیکی زندگی می کنند؟
ممکن است، اما توصیه نمی شود چون تهویه خوبی ندارند و در تابستان بسیار گرم می شوند.
فاصله لانه ها از هم چقدر باشد؟
گنجشک ها اجتماعی هستند اما برای کاهش درگیری، بهتر است لانه ها حداقل 2 تا 3 متر از هم فاصله داشته باشند.
آیا گذاشتن آب و غذا کنار لانه کار درستی است؟
بله، اما نه چسبیده به لانه تا باعث جلب توجه شکارچیان به محل جوجه ها نشود. فاصله ایمن را رعایت کنید.