مدینه شهر پیغمبر خموش است / ز داغ صادقش در جنب و جوش است
بقیع امشب دوباره سوگوار است / که زهرا مادرش در ناله و هوش است
غمنامه
2
دلم تنگ مدینه گشته امشب / غم صادق به سینه گشته امشب
رئیس مذهب ما را کشتند / عزای آن بی قرینه گشته امشب
غمنامه
3
زهر جفا زد آتش بر دل او / امان از دشمن سنگین دل او
کشیدندش شبانه بی عمامه / بمیرم من برای مشکل او
غمنامه
4
بقیع تاریک و قبرت بیچراغ است / دل شیعه ز داغت داغِ داغ است
کبوترها فقط زائر نوازند / که این تنها نشان از آن مزار است
غمنامه
5
عزای صادق آل رسول است / که او فرزند زهرای بتول است
ملائک در سما نالان و گریان / عزاداری ما انشاءالله قبول است
غمنامه
سوزناک
1
سری پر از هوای گریه دارم / به لب امشب نوای گریه دارم
برای صادق آل پیمبر (ص) / دلی هم نینوای گریه دارم
سوزناک
2
به یاد نیمه شبهای مدینه / زده آتش غم تو بر سکینه
تو را بردند با پای برهنه / بمیرم من برایت ای گنجینه
سوزناک
3
ششم مولا، رئیس مذهب ما / تویی ذکر دعا و هر لب ما
شهیدت کردهاند قوم ستمگر / تویی ماه تمام اندر شب ما
سوزناک
4
مدینه گرد غم پاشیده بر سر / عزادار است روح پاک حیدر
که صادق (ع) کشته شد با زهر کینه / شده گریان نگاه پاک مادر
سوزناک
5
سلام من به قبر خاکی تو / به آن قلب رئوف و شاکی تو
فدای غربتت گردم آقا جان / فدای آن مزار پاکی تو
سوزناک
نوایی
1
دلی دارم که در بند بقیع است / اسیر آن خداوند بقیع است
شهادت میدهد اشک روانم / که جانم آرزومند بقیع است
نوایی
2
خدا داند دلم خون است امشب / ز غم حالم دگرگون است امشب
عزای حضرت صادق (ع) رسیده / که لیلا همچو مجنون است امشب
نوایی
3
اگرچه خاکی است صحن و سرایت / فدای گنبد و گلدستههایت
به زودی میسازیم با دست مهدی (عج) / حریم با صفایی از برایت
نوایی
4
غریب و بیکس و تنها مدینه / شریک غصهها و غمها مدینه
بگو با زائران صادق من / امان از غربت زهرا (س) مدینه
نوایی
5
به یاد کوچه و آتش گرفتن / به یاد پهلوی در هم شکستن
دل صادق (ع) پر از خون بود، آری / ز یاد ریسمان بر دست بستن
نوایی
پیامکی
1
مدینه باز هم در غم نشسته / دل اهل ولا در هم شکسته
رئیس مذهب ما رفت از دست / همه عالم شده محزون و خسته
پیامکی
2
بزن بر سینه و بر سر در این غم / که عالم شد سیه پوش و پر از هم
شهادت نامه صادق (ع) نوشتند / به اشک دیده و با جوهر غم
پیامکی
3
الا ای شیعیان امشب بنالید / ز داغ حضرت صادق (ع) ببالید
که او احیاگر دین خدا بود / به راهش جان و دلها را بمالید
پیامکی
4
شب قتل امام عالمین است / دل زهرا و حیدر در شور و شین است
بیا مهدی (عج) که شیعه بی پناه است / نگاه تو دوای درد عین است
پیامکی
5
به قربان سر و عمامه تو / فدای رنج و غم و ناله تو
شنیدم خانهات آتش زدند باز / بمیرم برای آن خانه تو
پیامکی
جایگاه شعر دوبیتی در سوگواریهای مذهبی
شعر دوبیتی به دلیل کوتاهی، وزن روان و قابلیت انتقال سریع احساسات، جایگاه ویژهای در فرهنگ سوگواری ایرانی دارد. این قالب شعری که اغلب با سوز و گداز همراه است، برای پیامکهای تسلیت، کپشنهای فضای مجازی و حتی نوحههای شور در هیئات بسیار مناسب است.
مضامین اصلی دوبیتیهای شهادت امام صادق (ع)
در دوبیتیهای مربوط به شهادت امام صادق (ع)، مضامینی همچون حمله شبانه به خانه ایشان، آتش زدن درب خانه (یادآور مصیبت حضرت زهرا)، پیاده بردن امام با سر و پای برهنه، مسمومیت با انگور زهرآلود و غربت قبرستان بقیع تکرار میشود. این تصاویر شعری، سعی در تحریک عواطف و بیان مظلومیت مضاعف ایشان دارد.
ارتباط دوبیتی با فرهنگ بومی و محلی
دوبیتیها اغلب به زبان ساده و نزدیک به زبان محاوره سروده میشوند که باعث میشود با تودههای مردم ارتباط عمیقتری برقرار کنند. استفاده از واژگانی مثل «مدینه»، «بقیع»، «غربت» و «زهر» در این اشعار، فضایی حزین و نوستالژیک میسازد.
نقش شعر در انتقال پیام مکتب جعفری
هرچند دوبیتیها کوتاه هستند، اما میتوانند حامل پیامهای بزرگی باشند. اشاره به «رئیس مذهب» و «شیخ الائمه» در این اشعار، یادآور جایگاه علمی و فقهی امام است و مخاطب را علاوه بر شور، به شعور و معرفت نسبت به جایگاه امام دعوت میکند.
تاثیر دوبیتیها در فضای مجازی
در عصر ارتباطات سریع، دوبیتیها بهترین محتوا برای اشتراکگذاری در استوریها و وضعیتهای واتساپ هستند. این اشعار کوتاه در یک نگاه خوانده میشوند و تاثیر آنی خود را بر مخاطب میگذارند، و بدین ترتیب یاد و نام اهل بیت را در فضای دیجیتال زنده نگه میدارند.
سوالات متداول
بهترین دوبیتی برای پیامک تسلیت امام صادق (ع) کدام است؟
مدینه شهر پیغمبر خموش است / ز داغ صادقش در جنب و جوش است...
مضمون اصلی دوبیتیهای شهادت امام صادق چیست؟
غربت بقیع، آتش زدن خانه، و مسمومیت امام.
آیا دوبیتیها برای مداحی مناسب هستند؟
بله، به عنوان شعر شروع مجلس یا میاندار بسیار کاربرد دارند.
وزن دوبیتیهای مذهبی معمولاً چیست؟
معمولاً بر وزن مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف) سروده میشوند.
چرا در دوبیتیها به خانه امام صادق اشاره میشود؟
چون آتش زدن خانه ایشان یادآور مصیبت مادرشان حضرت زهرا (س) است.
کدام شاعران معاصر دوبیتیهای مذهبی خوبی دارند؟
شاعرانی مثل استاد سازگار، علی انسانی و بسیاری از شاعران آیینی جوان.
چگونه میتوان دوبیتیها را سوزناکتر خواند؟
با استفاده از نغمههای دشتی و ابوعطا که با حزن ایرانی سازگار است.
آیا اشاره به شاگردان امام در دوبیتیها مرسوم است؟
کمتر، دوبیتیها بیشتر بر جنبه عاطفی و مصیبت تمرکز دارند تا جنبه علمی.
تفاوت دوبیتی و رباعی در چیست؟
در وزن و ساختار؛ دوبیتی معمولاً وزن روانتر و روستاییتری دارد و برای نوحه مناسبتر است.