شعر مدافعان حرم، زیرمجموعه ای از شعر مقاومت و آیینی است که پس از بحران سوریه و ظهور داعش شکل گرفت. ویژگی بارز این اشعار، تلفیق «حماسه» (غیرت، جنگاوری، پیروزی) با «مرثیه» (مظلومیت اهل بیت، روضه های شام) است. شاعر در این سبک، همزمان که برای غربت حضرت زینب (س) گریه می کند، رجز می خواند و دشمن را تهدید می کند. این تضاد هنری، شور و شعور را همزمان در مخاطب بیدار می کند.
در این اشعار، واژگانی چون «سر»، «سردار»، «حرم»، «اسارت»، «عباس»، «غیرت» و «دمشق» بسامد بالایی دارند. شاعران با استفاده از این کلمات، پلی می زنند بین واقعه عاشورا (سال ۶۱ هجری) و وقایع اخیر منطقه (شهدای خان طومان، حلب و...). این پیوند زمانی-مکانی، نشان دهنده زنده بودن کل یوم عاشورا است.
اشعار حماسی در وصف حضرت زینب (س) و مدافعان حرم، نقش مهمی در تهییج روحیه جهادی و مقاومت در جوانان داشته است. نوحه ها و اشعاری که در هیئات خوانده شد، بسیاری را مشتاق اعزام به سوریه کرد. این اشعار به رزمندگان هویت می بخشد: آنها خود را «سربازان زینب» می بینند که مأموریت ناتمام کربلا را تمام می کنند.
شاعرانی مانند حمیدرضا برقعی، احمد بابایی، مهدی رسولی (در قالب نوحه) و سیار، آثار ماندگاری در این زمینه خلق کرده اند. شعر معروف «باید رفت...» یا «منم باید برم» نمونه هایی از این جریان ادبی هستند که در تاریخ ادبیات شیعه ماندگار شدند.
در اشعار امروزی، حضرت زینب (س) دیگر آن بانوی اسیر و ناتوان تصویر نمی شود، بلکه فرماندهی مقتدر است که سربازانش را هدایت می کند. این تغییر زاویه دید از «ترحم» به «اقتدار»، دستاورد بزرگ شعر مدافعان حرم است که چهره واقعی عقیله بنی هاشم را نمایان می سازد.
