زیارت امینالله یکی از شاهکارهای دعا و زیارت در میراث شیعه است. این زیارتنامه توسط امام سجاد (ع) در هنگام زیارت قبر مخفی امیرالمؤمنین (ع) در نجف اشرف انشا شده است. با وجود اینکه خطاب اولیه به امام علی (ع) است، اما طبق فرمایش امام باقر (ع)، این زیارت برای تمام ائمه معصومین (ع) قابل استفاده است و میتوان آن را در تمام حرمهای مطهر قرائت کرد. این جامعیت باعث شده تا امینالله به عنوان «زیارت جامعه صغیره» نیز شناخته شود.
کمتر زیارتی وجود دارد که از نظر سند و متن تا این حد مورد اتفاق و تایید علمای شیعه باشد. علامه مجلسی در بحارالانوار میفرماید: «زیارت امینالله از جهت سند، صحیحترینِ زیارات است». علمای بزرگ و مراجع تقلید همواره بر مداومت خواندن این زیارت تاکید داشتهاند و آن را جزو برنامههای ثابت عبادی خود در سفرهای زیارتی و حتی در منازل خود قرار میدادند. این زیارت در مفاتیح الجنان به عنوان اولین زیارت مطلقه امیرالمؤمنین (ع) ذکر شده است.
زیارت امینالله تنها یک سلام و احوالپرسی با امام نیست، بلکه یک کلاس درس اخلاق و عرفان است. پس از سلامهای اولیه، لحن زیارت به مناجات تبدیل میشود. زائر در این مناجات از خداوند درخواستهایی عالی دارد: نفسی که به تقدیر الهی مطمئن باشد، به قضای الهی راضی باشد، عاشق یاد خدا باشد، و صبور بر نزول بلاها باشد. این مضامین، نقشه راهی برای رسیدن به «حیات طیبه» و آرامش روانی در زندگی مومنانه است.
خواندن زیارت امینالله در فضای ملکوتی حرمهای مطهر (نجف، کربلا، مشهد، کاظمین، سامرا)، اثرات وضعی آن را دوچندان میکند. این زیارت به دلیل داشتن مضامین بلند توحیدی و ولایی، باعث اتصال سریع قلب زائر به امام معصوم میشود. در روایات آمده است که هر کس این زیارت را نزد قبر یکی از ائمه بخواند، این دعا در صحیفهای از نور بالا میرود و مهر و امضای حضرت محمد (ص) بر آن زده میشود و تا روز قیامت برای خوانندهاش محفوظ میماند.
بهتر است این زیارت با وضو و رو به قبله (یا رو به ضریح) خوانده شود. حضور قلب و توجه به معانی کلمات، شرط اصلی بهرهمندی از برکات آن است. گریه و تضرع در هنگام رسیدن به فرازهای مناجاتی (اللهم ان قلوب المخبتین...) تاثیر آن را بیشتر میکند. همچنین شایسته است پس از اتمام زیارت، نماز زیارت خوانده شود و ثواب آن به روح مطهر امام معصوم هدیه گردد.
