چو ایران نباشد تن من مباد / در این بوم و بر زنده یک تن مباد. زادروز پاسدار هویت ایرانی، حکیم ابوالقاسم فردوسی گرامی باد.
حماسی
2
بسی رنج بردم در این سال سی / عجم زنده کردم بدین پارسی. یکم بهمن، سالروز میلاد حکیم توس بر ایراندوستان خجسته باد.
حماسی
3
به نام خداوند جان و خرد / کزین برتر اندیشه برنگذرد. آغاز پادشاهی کلمات فردوسی بر آسمان ادب پارسی گرامی باد.
حماسی
4
ندانی که ایران نشست منست / جهان سر به سر زیر دست منست. زادروز فردوسی بزرگ، احیاگر نام و نشان ایران مبارک.
حماسی
5
همه سر به سر تن به کشتن دهیم / از آن به که کشور به دشمن دهیم. اول بهمن، روز بزرگداشت غیرت و حماسه ایرانی مبارک.
حماسی
6
دریغ است ایران که ویران شود / کنام پلنگان و شیران شود. زادروز حکیم سخن، فردوسی پاکزاد بر عاشقان ایران تهنیت باد.
حماسی
7
توانا بود هر که دانا بود / ز دانش دل پیر برنا بود. سالروز تولد بزرگمردی که دانایی را توانایی دانست، گرامی باد.
حماسی
8
نبشتن یکی کاخ بد استوار / که از باد و باران نیابد گزند. بنای بلند نظم فارسی، یادگار جاودان فردوسی، پاینده باد.
حماسی
9
جهانکردهام از سخن چون بهشت / از این بیش تخم سخن کس نکشت. زادروز باغبان بوستان زبان فارسی مبارک.
حماسی
10
نمیرم از این پس که من زندهام / که تخم سخن را پراکندهام. یاد و نام فردوسی بزرگ تا ابد در قلب ایرانیان زنده است.
حماسی
ملی
1
یکم بهمن، روزی است که خورشید حماسه از افق توس طلوع کرد تا ایران هرگز در تاریکی فراموشی نماند.
ملی
2
فردوسی تنها یک شاعر نیست، او شناسنامه و هویت ملی هر ایرانی است. زادروز پدر زبان فارسی مبارک.
ملی
3
اگر شاهنامه نبود، امروز زبان و فرهنگی به نام ایران وجود نداشت. ادای احترام میکنیم به ساحت بلند حکیم توس.
ملی
4
ما میراثدار رنجهای سیساله مردی هستیم که کلمات را سربازان دفاع از وطن کرد. زادروزش خجسته.
ملی
5
ایرانِ فردوسی، ایرانی سربلند، خردمند و دادگر است. بیایید در زادروزش، ایران را آنگونه که او میخواست بسازیم.
ملی
6
شاهنامه، سند مالکیت معنوی ایرانیان بر تاریخ و تمدن است. سالروز نگارنده این سند زرین گرامی باد.
ملی
7
امروز زادروز مردی است که به ما آموخت هنر نزد ایرانیان است و بس. افتخار میکنیم به نام بلندش.
ملی
8
فردوسی، ققنوسی بود که از خاکستر تاریخ، آتش عشق به وطن را شعلهور کرد. میلادش مبارک.
ملی
9
هر واژه فارسی که بر زبان میآوریم، وامدار همت بلند فردوسی است. قدردان میراث او باشیم.
ملی
10
یکم بهمن، فرصتی است برای تجدید پیمان با زبان مادری و فرهنگ غنی ایرانی.
ملی
اشعار_برگزیده
1
بیا تا جهان را به بد نسپریم / به کوشش همه دست نیکی بریم.
اشعار_برگزیده
2
سخن گفتن کژ ز بیچارگی است / به بیچارگان بر بباید گریست.
اشعار_برگزیده
3
میازار موری که دانهکش است / که جان دارد و جان شیرین خوش است.
اشعار_برگزیده
4
خرد بهتر از هر چه ایزد بداد / ستایش خرد را به از راه داد.
اشعار_برگزیده
5
ز روز گذر کردن اندیشه کن / پرستیدن دادگر پیشه کن.
اشعار_برگزیده
6
هر آنکس که دارد هش و رای و دین / پس از مرگ بر من کند آفرین.
اشعار_برگزیده
7
نگر تا چه کاری، همان بدروی / سخن هر چه گویی همان بشنوی.
اشعار_برگزیده
8
به یزدانگرای و به یزدانپناه / برانداز از قلب اهریمن راه.
اشعار_برگزیده
9
فریدون فرخ فرشته نبود / ز مشک و ز عنبر سرشته نبود / به داد و دهش یافت آن نیکویی / تو داد و دهش کن فریدون تویی.
اشعار_برگزیده
10
که مازندران شهر ما یاد باد / همیشه بر و بومش آباد باد.
اشعار_برگزیده
شاهنامه؛ کاخ بلند زبان پارسی
شاهنامه فردوسی تنها یک کتاب شعر نیست، بلکه گنجینهای عظیم از اسطورهها، تاریخ، اخلاق و خرد ایرانی است. حکیم ابوالقاسم فردوسی با سرودن حدود شصت هزار بیت، در دورانی که زبان و هویت ایرانی در خطر فراموشی بود، توانست روحی تازه در کالبد فرهنگ ایران بدمد. او سی سال از عمر خود را صرف این اثر حماسی کرد تا زبان فارسی را از گزند حوادث حفظ کند. زادروز او در یکم بهمن، فرصتی برای بازخوانی این میراث گرانبهاست.
یک بهمن؛ زادروز یا افسانه؟
اگرچه در مورد تاریخ دقیق تولد فردوسی میان محققان اختلاف نظر وجود دارد، اما در فرهنگ عامه و تقویمهای فرهنگی، یکم بهمن ماه به عنوان زادروز این حکیم فرزانه جشن گرفته میشود. برخی پژوهشگران بر اساس اشارات نجومی موجود در شاهنامه، این تاریخ را محتمل دانستهاند. به هر روی، بهمن ماه که نامش با «اندیشه نیک» گره خورده، زمانی شایسته برای گرامیداشت خداوندگار خرد و حماسه است.
خرد و داد؛ دو رکن اندیشه فردوسی
بنیادیترین مفاهیم در شاهنامه، «خرد» (عقلانیت) و «داد» (عدالت) هستند. فردوسی خرد را برترین هدیه الهی میداند و رستگاری انسان را در گرو پیروی از آن میبیند. او پادشاهان و پهلوانان را با معیار عدالت میسنجد و هرگاه از مسیر داد خارج میشوند، سرنوشت شومی برایشان رقم میزند. پیام شاهنامه برای انسان امروز، دوری از آز، دروغ و ستم، و گرایش به نیکی و خردمندی است.
تاثیر فردوسی بر هویت ملی و مذهبی
فردوسی با هنرمندی تمام، آموزههای دینی و توحیدی را با روایات ملی پیوند زده است. او در دیباچه شاهنامه، ارادت خالصانه خود را به پیامبر اسلام (ص) و اهل بیت (ع) به ویژه امام علی (ع) ابراز میدارد. این تلفیق هوشمندانه باعث شد تا شاهنامه در طول قرنها به عنوان کتابی محبوب در میان مسلمانان ایرانی باقی بماند و نقالخوانی آن در قهوهخانهها و زورخانهها رواج یابد.
زنان در شاهنامه فردوسی
برخلاف تصور برخی، زنان در شاهنامه نقشی فعال، خردمندانه و تاثیرگذار دارند. شخصیتهایی مانند رودابه، تهمینه، گردآفرید و سیندخت، نمونههایی از زنان شجاع و با تدبیر هستند که در بزنگاههای تاریخی تصمیمات مهمی میگیرند. فردوسی با احترام از زنان یاد میکند و آنان را همتای مردان در دلیری و خردورزی میداند. زادروز فردوسی فرصتی برای شناخت جایگاه واقعی زن در فرهنگ اصیل ایرانی است.
سوالات متداول
فردوسی در چه تاریخی متولد شد؟
تاریخ دقیق تولد او مورد بحث است اما به صورت سنتی ۱ بهمن ماه به عنوان زادروز او گرامی داشته میشود.
چرا به فردوسی حکیم میگویند؟
به دلیل دانش عمیق او در فلسفه، حکمت، اخلاق و علوم زمانه که در جایجای شاهنامه مشهود است.
سرودن شاهنامه چند سال طول کشید؟
فردوسی حدود سی سال از عمر خود را صرف سرودن این اثر حماسی کرد.
مشهورترین بیت فردوسی کدام است؟
«بسی رنج بردم در این سال سی / عجم زنده کردم بدین پارسی» از معروفترین ابیات اوست.
آرامگاه فردوسی کجاست؟
آرامگاه ایشان در شهر توس، در نزدیکی مشهد مقدس قرار دارد.
مضمون اصلی شاهنامه چیست؟
نبرد خیر و شر، ستایش خرد و دادگری، و تاریخ اساطیری و پهلوانی ایران.
آیا فردوسی شیعه بود؟
بله، اشعار او در ستایش پیامبر (ص) و حضرت علی (ع) نشاندهنده ارادت او به مذهب تشیع است.
زادروز فردوسی تعطیل رسمی است؟
خیر، این روز در تقویم رسمی تعطیل نیست اما مراسم بزرگداشت برگزار میشود.
کدام پادشاه همعصر فردوسی بود؟
سلطان محمود غزنوی مشهورترین پادشاه همعصر او بود.
هدف فردوسی از سرودن شاهنامه چه بود؟
زنده نگه داشتن زبان فارسی، تاریخ و هویت ایرانی در برابر هجوم فرهنگهای بیگانه.