روز جهانی بدون خودرو (World Car Free Day) هر ساله در ۲۲ سپتامبر برگزار میشود. این رویداد ریشه در بحرانهای نفتی دهه ۱۹۷۰ دارد، اما به صورت رسمی در اواخر دهه ۹۰ میلادی در اروپا شکل گرفت و جهانی شد. هدف از این روز، تشویق مردم به عدم استفاده از خودروهای شخصی برای یک روز و تجربه روشهای جایگزین مانند پیادهروی، دوچرخهسواری و حملونقل عمومی است تا وابستگی به خودرو کاهش یابد.
خودروها یکی از منابع اصلی تولید گازهای گلخانهای و آلودگی هوا در شهرها هستند. این روز فرصتی است تا با کاهش تردد خودروها، شهروندان طعم هوای پاکتر و آسمان آبیتر را بچشند. علاوه بر محیط زیست، کاهش استفاده از خودرو به افزایش فعالیت بدنی و سلامت جسمی افراد کمک میکند و استرس ناشی از ترافیک و آلودگی صوتی را کاهش میدهد.
فلسفه اصلی این روز، بازگرداندن فضای شهری به انسانهاست. در بسیاری از کلانشهرها، خیابانها و پارکینگها بخش عظیمی از فضای شهر را اشغال کردهاند. روز بدون خودرو تلنگری است برای مدیران شهری و شهروندان تا به توسعه زیرساختهای پیادهروی، مسیرهای دوچرخه و حملونقل عمومی کارآمدتر توجه کنند و شهر را برای زندگی انسانها طراحی کنند، نه عبور ماشینها.
در فرهنگ ایرانی و اسلامی، زمین و هوا نعمتهای الهی هستند که حفاظت از آنها واجب است. آسیب رساندن به سلامت دیگران از طریق آلوده کردن هوا، نوعی تضییع حقالناس محسوب میشود. مشارکت در پویش روز بدون خودرو، اقدامی اخلاقی و مسئولانه در راستای حفظ این امانتهای الهی و رعایت حقوق همشهریان است.
برای پیوستن به این پویش، لازم نیست حتماً پیادهروی طولانی داشته باشید. استفاده از مترو، اتوبوسهای تندرو (BRT)، دوچرخههای اشتراکی و یا حتی استفاده اشتراکی از خودرو (Caraling) میتواند جایگزین مناسبی باشد. حتی حذف یک سفر غیرضروری با خودروی شخصی نیز گامی موثر در جهت اهداف این روز جهانی است.
