زکات فطره یک واجب عبادی است که زمانبندی دقیقی دارد. شروع وجوب آن با غروب آخرین روز ماه رمضان است و پایان وقت ادا، ظهر روز عید فطر است. این محدوده زمانی کوتاه، فلسفه خاصی دارد؛ اینکه فقرا در همان روز عید، پولی در دست داشته باشند و بتوانند در شادی عید شریک شوند. تاخیر در پرداخت، این هدف اجتماعی و دینی را خدشهدار میکند.
اگر در صبح روز عید به فقیر دسترسی ندارید، واجب است فطریه را «عزل» کنید. عزل یعنی آن مبلغ را فیزیکاً از سایر پولهایتان جدا کنید و نیت کنید که این مال فطریه است. این کار باعث میشود آن پول از مالکیت شما خارج و در حکم امانت فقرا نزد شما باشد. تغییر دادن پول کنار گذاشته شده (مثلاً برداشتن اسکناس و گذاشتن اسکناس دیگر) جایز نیست.
در عصر حاضر که پول نقد کمتر استفاده میشود، پرداخت آنلاین فطریه رواج یافته است. مراجع تقلید فرمودهاند اگر واریز مستقیم به حساب فقیر یا موسسه خیریه (که وکالت دارد) قبل از پایان وقت شرعی انجام شود، صحیح است. اما اگر میخواهید بعداً واریز کنید، باید معادل نقدی آن را کنار بگذارید یا مطمئن شوید موسسه خیریه آن را به عنوان قرض میگیرد و بعداً حساب میکند.
یک تفاوت ظریف در زمان پرداخت وجود دارد: کسانی که میخواهند در نماز عید فطر شرکت کنند، احتیاط واجب است که «پیش از شروع نماز» فطریه را بپردازند یا کنار بگذارند. اما کسانی که نماز عید نمیخوانند (مثلاً مسافرند یا به هر دلیلی شرکت نمیکنند)، تا «اذان ظهر» روز عید مهلت دارند.
اصل بر این است که زکات فطره باید خرج فقرای همان محلی شود که فطریه در آنجا واجب شده است. دلیل این حکم، رسیدگی به فقرای بومی و جلوگیری از تمرکز ثروت در یک نقطه است. مگر اینکه در شهر خودتان فقیر شرعی وجود نداشته باشد، یا بخواهید به خویشاوندان فقیر در شهر دیگر بدهید که در این صورت برخی مراجع اجازه دادهاند.
