سالروز تبعید امام موسی کاظم (ع) به عراق و زندان‌های بغداد 1405

20 شوال

تاریخچه

1

در بیستم شوال سال ۱۷۹ هجری قمری، به دستور هارون الرشید، امام موسی کاظم (ع) دستگیر و از مدینه به عراق تبعید شدند.

تاریخچه
2

این تبعید سرآغاز دوران طولانی و سخت زندان‌های امام در بصره و بغداد بود که تا شهادت ایشان ادامه یافت.

تاریخچه
3

هارون که از نفوذ معنوی امام در مدینه وحشت داشت، ایشان را در حالی که مشغول عبادت در مسجد النبی بودند دستگیر کرد.

تاریخچه
4

برای جلوگیری از شورش مردم، هارون دو کاروان صوری فرستاد؛ یکی به سمت کوفه و یکی به سمت بصره، تا مقصد اصلی امام پنهان بماند.

تاریخچه
5

این روز، روز جدایی امام از خانواده و آغاز فصل غربت و مظلومیت مطلق حضرت باب الحوائج است.

تاریخچه

غم‌نامه

1

خداحافظ ای شهر پیامبر، خداحافظ ای مدینه. موسی بن جعفر (ع) را با دست بسته می‌برند.

غم‌نامه
2

بیستم شوال، روزی است که قلب مدینه گرفت و اشک از دیدگان بقیع جاری شد.

غم‌نامه
3

آه از آن لحظه‌ای که امام را از محراب عبادت کشیدند و اهل بیتش را چشم‌انتظار گذاشتند.

غم‌نامه
4

تبعید به عراق، نه یک سفر، بلکه آغاز یک اسارت طولانی در سیاه‌چال‌های نمور بود.

غم‌نامه
5

ای کاش بودیم و نمی‌گذاشتیم امام غریبمان را غریبانه از دیار جدش جدا کنند.

غم‌نامه
6

زنجیرهای ستم بر پای امامی بسته شد که جز نور و رحمت برای عالم نداشت.

غم‌نامه
7

هارون گمان کرد با تبعید تو نور خدا خاموش می‌شود، غافل از آنکه تو خورشید پشت ابری.

غم‌نامه
8

سلام بر مسافر غریب عراق، که زندان‌های بصره و بغداد هنوز صدای مناجاتش را به یاد دارند.

غم‌نامه
9

این تبعید، مقدمه عاشورایِ خاموشِ زندان بود. امان از دل سوخته معصومه (س) و رضا (ع).

غم‌نامه
10

بیستم شوال، سالروز اسارت خورشید در بند شب‌پرستان عباسی تسلیت باد.

غم‌نامه

سیاسی

1

تبعید امام کاظم (ع) نشان‌دهنده اوج استیصال حکومت عباسی در برابر قدرت نرم و فرهنگی اهل بیت بود.

سیاسی
2

هارون الرشید با این کار می‌خواست ارتباط امام با شبکه وکلا و شیعیان مدینه را قطع کند.

سیاسی
3

زندانی کردن امام، استراتژی دشمن برای خاموش کردن صدای حق‌طلبی و عدالت‌خواهی بود.

سیاسی
4

امام حتی در تبعید و زندان، با نفوذ کلام خود، زندانبانان را متحول می‌کردند و مبارزه را ادامه می‌دادند.

سیاسی
5

این تبعید سندی است بر مظلومیت شیعه و ظلم آشکار مدعیان خلافت اسلامی.

سیاسی

ادبی

1

جاده‌های عراق شرمگین‌اند از قدم‌های خسته تو که در غل و زنجیر است.

ادبی
2

ای یوسفِ آل محمد، چاه زندان‌های هارون انتظار تو را می‌کشد، اما عزیز مصر وجودت پادشاه دل‌هاست.

ادبی
3

مدینه بی تو یتیم شد و بغداد با تو، زندانش بهشت مناجات گشت.

ادبی
4

تاریکی زندان را با نور سجده‌های طولانی‌ات شکافتی، ای زینت‌بخش زنجیرها.

ادبی
5

تبعید تو، هجرت نور بود به سرزمین تاریکی‌ها، تا حجت بر همگان تمام شود.

ادبی

کوتاه

1

سالروز تبعید امام کاظم (ع) تسلیت باد.

کوتاه
2

بیستم شوال، آغاز غربت موسی بن جعفر (ع).

کوتاه
3

آجرک الله یا صاحب الزمان در مصیبت جدت.

کوتاه
4

تبعید امام هفتم به عراق و آغاز زندان‌های طولانی.

کوتاه
5

سلام بر امام غریبی که از مدینه رانده شد.

کوتاه
6

سالروز دستگیری و تبعید باب الحوائج گرامی باد.

کوتاه
7

هارون امام را برد، اما عشقش را از دل‌ها نبرد.

کوتاه
8

آغاز فصل اسارت امام موسی کاظم (ع) تسلیت.

کوتاه
9

نفرین بر ستمی که تو را از حرم پیامبر جدا کرد.

کوتاه
10

یادآور مظلومیت کاظم آل محمد در ۲۰ شوال.

کوتاه

ماجرای دستگیری و تبعید

در سال ۱۷۹ هجری قمری، هارون الرشید خلیفه عباسی برای حج به مدینه آمد. او که از نفوذ و محبوبیت امام موسی کاظم (ع) در میان مردم بیمناک بود و گزارش‌های دروغین درباره تلاش امام برای حکومت دریافت کرده بود، دستور داد امام را در حال نماز در مسجد پیامبر (ص) دستگیر کنند. در بیستم شوال، امام را تحت الحفظ و با تدابیر شدید امنیتی به سمت عراق (بصره) تبعید کردند.

تدابیر امنیتی هارون

هارون برای اینکه مردم مدینه شورش نکنند و ندانند امام به کجا منتقل می‌شود، دستور داد دو محمل (کجاوه) آماده کنند. یکی را به سمت کوفه و دیگری را به سمت بصره فرستاد تا رد گم کند. امام را در کاروان بصره قرار دادند و ایشان را تحویل عیسی بن جعفر، حاکم بصره دادند. این آغاز سال‌ها زندان و شکنجه و جابجایی بین زندان‌های مختلف بود.

اهداف سیاسی تبعید

هدف اصلی هارون، قطع ارتباط امام با شیعیان و جلوگیری از گسترش تشیع بود. او می‌خواست امام را تحت نظارت مستقیم خود در مرکز خلافت (عراق) داشته باشد. اما امام کاظم (ع) حتی در زندان نیز با اخلاق و منش خود، زندانبانان را تحت تأثیر قرار می‌دادند و پیام خود را به بیرون منتقل می‌کردند.

دوران حبس و شهادت

این تبعید منجر به حبس‌های طولانی در بصره و سپس بغداد شد. امام سال‌ها در زندان‌های فضل بن ربیع، فضل بن یحیی و سندی بن شاهک محبوس بودند. این دوران سخت که با شکنجه و آزار همراه بود، سرانجام در ۲۵ رجب سال ۱۸۳ با مسمومیت و شهادت ایشان در زندان سندی بن شاهک به پایان رسید.

درس‌های صبر و مقاومت

تبعید و زندان امام کاظم (ع) درس بزرگی از صبر انقلابی است. ایشان با وجود سخت‌ترین شرایط، هرگز مشروعیت حکومت عباسی را تایید نکردند و زندان را به عبادتگاه و کانون مبارزه منفی تبدیل نمودند. لقب «کاظم» (فرو برنده خشم) و «عبد الصالح» در همین دوران بیش از پیش تجلی یافت.

سوالات متداول

امام کاظم (ع) در چه تاریخی تبعید شدند؟
بیستم شوال سال ۱۷۹ هجری قمری.
مقصد اولیه تبعید امام کجا بود؟
شهر بصره در عراق.
خلیفه صادرکننده دستور تبعید که بود؟
هارون الرشید، خلیفه قدرتمند و ظالم عباسی.
چرا هارون امام را دستگیر کرد؟
به دلیل ترس از نفوذ معنوی امام، حسادت به جایگاه ایشان و گزارش‌های دروغین بدخواهان.
امام را در چه حالتی دستگیر کردند؟
در حال نماز و عبادت در کنار قبر رسول خدا (ص) در مسجد النبی.
اقدام هارون برای فریب مردم چه بود؟
فرستادن دو کاروان مجزا به کوفه و بصره برای پنهان کردن مسیر اصلی انتقال امام.
دوران زندان امام پس از تبعید چند سال طول کشید؟
حدود ۴ سال (تا زمان شهادت در سال ۱۸۳ هجری).
زندانبان امام در بصره چه کسی بود؟
عیسی بن جعفر، پسر عموی هارون.
نتیجه این تبعید چه بود؟
شهادت مظلومانه امام در زندان بغداد و آشکار شدن چهره واقعی حکومت عباسی.
لقب امام کاظم (ع) در زندان چه بود؟
عبد الصالح (بنده شایسته خدا) و باب الحوائج.
WordAbyss - سالروز تبعید امام موسی کاظم (ع) به عراق (۲۰ شوال) | آغاز اسارت 1405