محمدتقی بهار (ملک الشعرا) از نخستین کسانی بود که در دوران معاصر بر ارزش سبکشناسی تاریخ بیهقی تاکید کرد. او در کتاب «سبکشناسی» خود، نثر بیهقی را به عنوان نمونه کامل و عالی نثر دوره غزنوی معرفی میکند و معتقد است که سلاست و روانی این متن، الگویی دستنیافتنی برای نویسندگان است. بهار، بیهقی را احیاگر زبان فارسی در عرصه نثر میدانست.
دکتر علی اکبر فیاض، که عمر خود را صرف تصحیح تاریخ بیهقی کرد، معتقد بود که این کتاب مهمترین اثر منثور فارسی پس از شاهنامه فردوسی (که منظوم است) میباشد. او بیهقی را نویسندهای میدانست که تاریخ را با هنر آمیخته و اثری خلق کرده که هم سندیت دارد و هم لذت ادبی. فیاض میگفت: «بیهقی گزارشگری صادق بود که قلمش را به تزویر نیالود».
نویسندگان معاصر ایران همچون محمود دولتآبادی و هوشنگ گلشیری، بارها به تاثیرپذیری خود از بیهقی اذعان کردهاند. دولتآبادی نثر بیهقی را دارای «ریتم و موسیقی» میداند که در رماننویسی مدرن بسیار کارآمد است. گلشیری نیز به تکنیکهای روایتگری و زاویه دید در تاریخ بیهقی اشاره کرده و آن را پیشگام ادبیات داستانی ایران میداند.
دکتر محمد جعفر یاحقی، بیهقیپژوه برجسته، معتقد است که بیهقی «وجدان بیدار زمانه» بود. او میگوید بیهقی با نگارش این تاریخ، دادِ سخن را داده و توانسته است تصویری پانوراما و دقیق از جامعه، سیاست و فرهنگ قرن پنجم ارائه دهد. یاحقی بر جنبههای دراماتیک و نمایشی آثار بیهقی تاکید ویژهای دارد.
ستایش بزرگان از بیهقی تنها به خاطر زبان او نیست، بلکه به خاطر منش و اخلاق اوست. بیهقی در سراسر کتابش، خردورزی، اعتدال و پرهیز از تندروی را تبلیغ میکند. او حتی وقتی از دشمنانش سخن میگوید، ادب را رعایت میکند. این ترکیبِ «هنر نویسندگی» و «اخلاق انسانی»، او را در چشم بزرگان ادب و تاریخ، یگانه کرده است.
