یکی از سوالات شایع این است که آیا برای بچهای که هنوز به دنیا نیامده باید فطریه داد؟ پاسخ همه مراجع تقلید «خیر» است. جنین تا زمانی که در رحم مادر است، شخصیت حقوقی کامل برای وجوب زکات فطره ندارد. اما مرز این حکم، «غروب آفتاب شب عید» است. اگر حتی یک لحظه قبل از غروب متولد شود، نانخور محسوب شده و فطریهاش واجب میشود. برخی مراجع پرداخت مستحبی برای جنین را جهت حفظ سلامتی او توصیه کردهاند.
زنان باردار و شیرده که به دلیل خوف ضرر برای خود یا جنین روزه نگرفتهاند، دو تکلیف مالی دارند که نباید با هم اشتباه شود. ۱. **فطریه:** که زکات عید است و شوهر باید برای همسرش بپردازد. ۲. **فدیه (مد طعام):** که جریمه تاخیر یا افطار عذردار است (یک چارک نان برای هر روز). فدیه بر گردن خود زن است (چون عبادت او فوت شده)، اما اگر مال ندارد، بر شوهر واجب نیست بدهد، هرچند در عرف معمولاً شوهر میپردازد.
نوزادی که چشم به جهان میگشاید، بلافاصله تحت تکفل پدر (یا سرپرست) قرار میگیرد. اگر این تولد قبل از اذان مغرب شب عید باشد، پدر باید معادل ۳ کیلوگرم گندم یا برنج برای او فطریه بدهد. اما اگر بعد از اذان مغرب به دنیا بیاید، برای امسال فطریه ندارد (چون در لحظه وجوب، دنیا نبوده است).
روزه نگرفتن (حتی بدون عذر موجه) مانع وجوب فطریه نیست. فطریه «زکات بدن» و «زکات حیات» است، نه پاداش روزهداری. بنابراین، خانمهای باردار یا شیرده که تمام ماه را افطار کردهاند، همچنان باید فطریهشان (توسط همسر) پرداخت شود تا سلامتیشان در سال آینده بیمه گردد.
گاهی زن باردار در روزهای نزدیک به زایمان به خانه پدری میرود و آنجا میماند. اگر این اقامت به گونهای باشد که «نانخور» پدر محسوب شود (مثلاً چند روز قبل از عید رفته و مخارجش با پدر است)، فطریه او و نوزادش بر عهده پدرِ زن است، نه شوهر. اما اگر فقط مهمان چند ساعته باشد، فطریه با شوهر است.
