نجوم یعنی شنیدن موسیقی افلاک. روزتان سرشار از هارمونی کائنات.
علمی_ادبی
7
از اسطرلاب بیرونی تا تلسکوپهای فضایی، میل انسان به آسمان تغییر نکرده است. روزتان گرامی.
علمی_ادبی
8
ستارهشناسان، مرزبانانِ مرزهای ناشناخته کیهاناند. درود بر همت شما.
علمی_ادبی
9
گردش ایام به کامتان و ستاره اقبالتان بلند. ۱۳ شهریور بر عاشقان آسمان مبارک.
علمی_ادبی
10
علم نجوم، تمرین خداشناسی است. روزتان مبارک ای خداشناسانِ آسمانی.
علمی_ادبی
کوتاه
1
روز منجمان و ستارهشناسان مبارک.
کوتاه
2
آسمانتان صاف و پرستاره باد.
کوتاه
3
۱۳ شهریور، روز بزرگداشت ابوریحان و روز نجوم گرامی.
کوتاه
4
تبریک به عاشقان آسمان شب.
کوتاه
5
منجم عزیز، روزت مبارک.
کوتاه
6
یاد ابوریحان بیرونی، فخر نجوم ایران گرامی باد.
کوتاه
7
چشمانتان همیشه رو به آسمان. روزتان مبارک.
کوتاه
8
روز ستارهشناسی بر رصدگران ایرانی مبارک.
کوتاه
9
نجوم؛ دریچهای به سوی خدا.
کوتاه
10
ستارهشناس، کاشف رازهای شب.
کوتاه
ابوریحان بیرونی و علم نجوم
ابوریحان بیرونی یکی از بزرگترین اخترشناسان تاریخ است. او در کتاب «التفهیم» و «قانون مسعودی»، مبانی نجوم را تشریح کرد. بیرونی با نقد نظریات بطلمیوس، احتمال حرکت زمین به دور خورشید را مطرح کرد که در آن زمان انقلابی بود. او همچنین ابزارهای رصدی دقیقی ساخت و مختصات بسیاری از ستارگان را ثبت نمود. روز ۱۳ شهریور به یاد او، روز جشن ستارهشناسان ایرانی است.
نجوم آماتوری در ایران
ایران دارای یکی از فعالترین جوامع نجوم آماتوری در منطقه است. نوجوانان و جوانان بسیاری با تلسکوپهای شخصی و دوربینهای دوچشمی، شبهای پرستاره کویر را رصد میکنند. گروههای نجومی با برگزاری تورهای رصدی و استار پارتیها (Star Party)، نقش مهمی در ترویج علم و آشنایی مردم با زیباییهای آسمان دارند.
رصدخانههای تاریخی و مدرن
ایران مهد رصدخانههای بزرگ بوده است؛ از رصدخانه مراغه (خواجه نصیرالدین طوسی) تا رصدخانه سمرقند. امروزه نیز پروژه «رصدخانه ملی ایران» در قله گرگش کاشان با تلسکوپ ۳.۴ متری، ادامهدهنده این مسیر پرافتخار است تا بار دیگر نام ایران را در علم نجوم جهانی مطرح کند.
زیباییشناسی آسمان شب
ستارهشناسی تنها علم نیست، بلکه هنری است که انسان را با عظمت هستی روبرو میکند. دیدن نوار راه شیری، سحابیها و خوشههای ستارهای، حسی از شگفتی و خضوع در برابر خالق هستی ایجاد میکند. منجمان با عکسبرداری (استروگرافی) این زیباییها را با دیگران به اشتراک میگذارند.
آلودگی نوری؛ دشمن ستارهشناسان
یکی از دغدغههای اصلی منجمان، افزایش آلودگی نوری در شهرهاست که باعث محو شدن ستارگان میشود. ۱۳ شهریور فرصتی است تا درباره اهمیت حفظ تاریکی آسمان شب به عنوان یک میراث طبیعی صحبت کنیم و راهکارهایی برای کاهش نورهای مصنوعی مزاحم بیابیم.
سوالات متداول
روز منجم چه روزی است؟
در ایران ۱۳ شهریور (بزرگداشت بیرونی) و در جهان یک روز متغیر در بهار (World Astronomy Day) جشن گرفته میشود.
ابوریحان درباره حرکت زمین چه گفت؟
او حرکت زمین به دور خود و خورشید را «ممکن» دانست و دلایل ریاضی برای رد یا اثبات قطعی آن در زمان خود نیافت، اما ذهنیت زمینمرکزی را به چالش کشید.
اسطرلاب چیست؟
رایانه آنالوگ قدیمی که برای تعیین ارتفاع ستارگان، زمان طلوع و غروب و جهتیابی استفاده میشد.
منجم آماتور کیست؟
کسی که نجوم را از روی علاقه و سرگرمی دنبال میکند و درآمدی از آن ندارد، اما ممکن است کشفیات مهمی (مثل دنبالهدارها) داشته باشد.
آلودگی نوری چیست؟
روشن شدن بیش از حد آسمان شب توسط نورهای مصنوعی شهر که مانع دیده شدن ستارگان میشود.
رصدخانه ملی ایران کجاست؟
بر فراز قله گرگش در نزدیکی کاشان و قمصر.
فرق ستاره و سیاره در آسمان شب چیست؟
ستارهها چشمک میزنند (به دلیل جو)، اما سیارهها نوری ثابت و پایدار دارند و معمولاً پرنورترند.
صورت فلکی چیست؟
شکلهای خیالی که گذشتگان با وصل کردن خطوط بین ستارگان در آسمان میساختند (مثل دب اکبر).
چگونه منجم شویم؟
با مطالعه کتابهای مقدماتی، پیوستن به انجمنهای نجوم، و خرید یک ابزار رصدی ساده مثل دوربین دوچشمی.
بهترین مکان برای رصد در ایران کجاست؟
کویرهای تاریک و بدون غبار مثل کویر مرنجاب، مصر و شهداد.